از ادعای حمله به مسیر نفتی عربستان تا آوارگی در یمن و بن‌بست جنوب لبنان
گزارش‌های روز دوشنبه از سه روند هم‌زمان حکایت دارند: ادعای حمله حوثی‌ها به اهدافی در عربستان و واکنش نظامی ائتلاف به رهبری ریاض؛ تداوم حملات و درگیری‌ها در جنوب لبنان؛ و گسترش پیامدهای انسانی جنگ در یمن، به‌ویژه در تعز. در سطح سیاسی، دیدارهای فشرده در تهران و تلاش برای مهار تنش‌ها ادامه دارد، اما تا زمان تنظیم این گزارش نشانه‌ای از توافقی جامع برای توقف حملات دیده نمی‌شود.
یادداشت تحریریه: این گزارش جمع‌بندی رصد رسانه‌ای منتخب عربی، انگلیسی و منابع رسمی تا زمان تنظیم است؛ نه ادعای پوشش تمام رسانه‌های منطقه. ادعاهای طرف‌های درگیر، آمار مستقل و استنباط تحلیلی از هم تفکیک شده‌اند.
۱. عربستان سعودی: حمله به فرودگاه، ادعای هدف‌گیری خط نفت و هزینه‌ی اختلال
خبر اصلی روز از عربستان، هم‌زمانی ادعای حمله‌ی حوثی‌ها به فرودگاه ملک خالد در ریاض و ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله‌ی شرق–غرب با اعلام عملیات دفاعی ائتلاف به رهبری عربستان است. رویترز گزارش داد حوثی‌ها مدعی شده‌اند با پهپاد به خط لوله و فرودگاه حمله کرده‌اند؛ اما تا زمان انتشار گزارش، حمله به ایستگاه‌های پمپاژ از سوی عربستان تأیید نشده بود. این تمایز مهم است: ادعای حمله به خط نفت را نباید با خسارت تأییدشده اشتباه گرفت. [۱]
در مقابل، ائتلاف اعلام کرد موشکی بالستیک را که به سوی ریاض شلیک شده بود رهگیری کرده و دو پرتابگر موشک را در صنعا از بین برده است. در بیانیه‌ی دیگری، ائتلاف از تخریب پنج تونل مورد استفاده برای نگهداری موشک‌های بالستیک، چهار پرتابگر و یک انبار موشکی خبر داد. این ارقام فعلاً ادعاهای نظامی ائتلاف‌اند؛ در گزارش‌های در دسترس، تأیید مستقل و جزئیات قابل راستی‌آزمایی درباره‌ی تمام اهداف و میزان خسارت ارائه نشده است. [۲، ۳]
با این حال، پیامدهای اختلال در پروازها را می‌توان جداگانه اندازه گرفت. داده‌های شرکت تحلیل هوانوردی Cirium که رویترز بررسی کرده، نشان می‌دهد از ۸ تا ۲۵ اکتبر ۴٬۰۷۱ پرواز از مجموع ۴٬۷۳۶ پرواز برنامه‌ریزی‌شده‌ی خروجی از فرودگاه ریاض لغو شده‌اند؛ یعنی حدود ۸۶ درصد. در سطح کل عربستان، بیش از ۷٬۸۰۰ پرواز ــ حدود ۴۵ درصد پروازهای برنامه‌ریزی‌شده‌ی خروجی در این بازه ــ لغو شده‌اند. فرودگاه ریاض در ۲۵ اکتبر با محدودیت‌هایی بازگشایی شد، اما بخشی از خطوط بین‌المللی تعلیق خدمات خود را ادامه داده‌اند. این آمار، اثر ملموس بحران را بر رفت‌وآمد مردم، کسب‌وکارها و ارتباطات هوایی نشان می‌دهد. [۴]
خط لوله‌ی شرق–غرب برای عربستان اهمیتی راهبردی دارد؛ این مسیر نفت را به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و در صورت اختلال در مسیرهای خلیج فارس، گزینه‌ی جایگزینی برای بخشی از صادرات فراهم می‌آورد. در چنین زمینه‌ای، حتی تهدید تأییدنشده علیه ایستگاه‌های پمپاژ می‌تواند بر برآورد ریسک بازار اثر بگذارد. با این همه، نباید از هم‌زمانی تهدیدها نتیجه گرفت که خط لوله آسیب دیده یا جریان صادرات متوقف شده است؛ برای چنین نتیجه‌ای به تأیید رسمی یا شواهد مستقل نیاز است. [۱، ۴]
اختلال امنیتی به رویدادهای نمادین و اقتصادی نیز رسیده است. نشست سرمایه‌گذاری آینده‌ی عربستان (FII)، که گاه «داووس صحرا» خوانده می‌شود، تا سال ۲۰۲۷ به تعویق افتاده است؛ نشست سران شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه‌ی اروپا نیز پس از تلاش‌های مکرر برای هدف‌گیری عربستان از تاریخ اولیه‌ی خود جابه‌جا شد. این تصمیم‌ها خود شاخصی از هزینه‌ی امنیتی‌اند: بحران تنها در میدان جنگ باقی نمی‌ماند، بلکه بر برنامه‌ریزی دیپلماتیک و فضای رویدادهای اقتصادی بین‌المللی هم اثر می‌گذارد. [۵، ۶]
۲. ریاض در دو مسیر: دفاع جمعی و مذاکره با تهران
در کنار عملیات دفاعی، ریاض مسیر دیپلماتیک را نیز فعال نگه داشته است. مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران با مقام‌های ایرانی دیدار کردند؛ تماس‌هایی که با میانجی‌گری قطر و نگرانی از بازگشت جنگ مستقیم آمریکا و اسرائیل با ایران پیوند خورده‌اند. گزارش‌های منتشرشده هدف مذاکرات را کاهش تنش و گفت‌وگو درباره‌ی امنیت منطقه عنوان کرده‌اند، اما تا زمان تنظیم این گزارش توافق مشخصی برای توقف حملات اعلام نشده است. خودِ برگزاری نشست، نشانه‌ی باز بودن کانال تماس است؛ نه دلیل کافی برای نتیجه‌گیری درباره‌ی موفقیت آن. [۷، ۸]
موافقت پارلمان مصر با اعطای حمایت نظامی به عربستان در صورت درخواست رسمی، بُعد دیگری از بحران است. این رأی، به‌خودی‌خود به معنی اعزام نیرو یا آغاز عملیات مصر در یمن نیست؛ رویترز گزارش داده بود که شکل و دامنه‌ی حمایت احتمالی هنوز روشن نیست. پیمان دفاعی مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان نیز به‌عنوان چارچوب دفاع جمعی مطرح شده، ولی از آن نمی‌توان نتیجه گرفت که این کشورها هم‌اکنون نیرو به یمن اعزام کرده‌اند. [۸، ۹]
بریتانیا اعلام کرده است که در حمایت از دفاع هوایی عربستان، مأموریت‌های دفاع هوایی با جنگنده‌های تایفون و پشتیبانی لجستیکی را افزایش داده است. با این حال، باید میان مأموریت‌های دفاعی جدید و پشتیبانی سوخت‌رسانی‌ای که می‌تواند به عملیات عربستان علیه اهداف حوثی کمک کند تمایز گذاشت؛ توصیف کل نقش بریتانیا به‌عنوان صرفاً دفاعی، جزئیات اعلام‌شده‌ی دولت بریتانیا را ساده‌سازی می‌کند. در بیانیه‌ی مشترک دیپلماتیک منتشرشده پس از نشست استانبول نیز چند کشور منطقه‌ای و اروپایی حملات حوثی‌ها را محکوم کرده و بر امنیت کشتیرانی در تنگه‌ی هرمز و باب‌المندب و راه‌حل دیپلماتیک تأکید کرده‌اند. [۱۰، ۱۱]
واکنش بازار هم با احتیاطِ همراه با امید به کاهش تنش سازگار بود: رویترز گزارش داد شاخص بورس عربستان در ۲۶ اکتبر ۳٫۴ درصد رشد کرد و بازار قطر نیز افزایش یافت؛ گزارش این حرکت را به خوش‌بینی نسبت به تماس‌های دیپلماتیک مربوط دانست. اما واکنش یک‌روزه‌ی بازار پیش‌بینی مطمئنی از مسیر جنگ نیست؛ اگر حملات ادامه یابد یا مسیرهای انرژی و حمل‌ونقل آسیب ببینند، انتظار بازار می‌تواند به سرعت تغییر کند. [۱۲]
۳. یمن: گسترش جبهه‌ها و بهای انسانی جنگ
در یمن، تحولات تازه در خلأ رخ نمی‌دهد. فرستاده‌ی ویژه‌ی سازمان ملل در اوایل اکتبر هشدار داده بود که کشور به جنگی گسترده بازگشته و درگیری در چند استان از جمله تعز، لحج، مأرب، جوف و حجه گسترش یافته است. گزارش‌های رسانه‌ای امروز از ادامه‌ی نبرد در چند محور و از عملیات دولت یمن با نام «فجر الیمن» سخن می‌گویند. طرف‌های جنگ درباره‌ی حملات به مواضع یکدیگر و تلفات ارقام و روایت‌های متفاوتی ارائه می‌کنند؛ این موارد را تا زمانی که تأیید مستقل در دسترس نیست، باید به همان طرف نسبت داد، نه آنکه به‌عنوان آمار قطعی بازنشر کرد. [۱۳، ۱۴]
حوثی‌ها مدعی حمله به فرودگاه ریاض و ایستگاه‌های پمپاژ نفت در عربستان شده‌اند. همچنین در روایت‌های رسانه‌ای، ادعاهایی درباره‌ی حملات موشکی به مواضع نظامی و انبارهای سلاح در عدن و لحج و نیز سقوط موشک در نزدیکی محل‌های اسکان آوارگان مطرح شده است. دولت یمن و حوثی‌ها هر دو کوشیده‌اند روایت عملیاتی خود را برجسته کنند؛ در اطلاعات عمومیِ بررسی‌شده، شمار تلفات و خسارات ادعایی در برخی از این رخدادها مستقلاً تأیید نشده است. گزارش‌نویسی دقیق مستلزم تفکیک ادعای طرفین از مشاهده‌ی میدانی و داده‌ی قابل راستی‌آزمایی است. [۱، ۱۴]
روایت انسانی سازمان ملل تصویر روشن‌تری از بهای جنگ ارائه می‌دهد. تا ۱۷ اکتبر، شمار افرادی که در پی موج تازه‌ی درگیری‌ها از خانه‌هایشان گریخته بودند از ۲۵۰ هزار نفر فراتر رفته بود. این عدد مربوط به جابه‌جایی ناشی از موج تازه‌ی جنگ در بازه‌ای مشخص است و نباید آن را با مجموع تمام آوارگان داخلی یمن در سال‌های جنگ یکی گرفت. تعز یکی از کانون‌های مهم بحران است؛ نزدیک به نیمی از موج تازه‌ی آوارگی، طبق گزارش سازمان ملل، در این استان متمرکز شده است. [۱۵]
هماهنگ‌کننده‌ی امور بشردوستانه‌ی سازمان ملل در یمن در ۲۰ اکتبر هشدار داد که بسته‌شدن راه‌ها و ناامنی، انتقال غذا و سوخت به تعز و مناطق پیرامونی را مختل کرده است. در این گزارش از کمبود سوخت و اکسیژن پزشکی در مراکز درمانی، افزایش بیش از دوبرابری قیمت برخی اقلام غذا و سوخت، و کاهش حدوداً نیمی از تولید آب شهر سخن گفته شد. معنای این شاخص‌ها از شمارش درگیری‌ها فراتر می‌رود: وقتی سوخت به بیمارستان و سامانه‌ی آب نمی‌رسد، پیامد جنگ متوجه کسانی می‌شود که هیچ نقشی در تصمیم‌گیری نظامی ندارند. سازمان ملل خواستار بازگشایی دسترسی بشردوستانه و حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های حیاتی شده است. [۱۶]
جغرافیا نیز در تشدید بحران نقش دارد. ساحل غربی یمن و باب‌المندب برای کشتیرانی منطقه‌ای اهمیت دارند؛ عربستان هم در شرایط تهدید مسیرهای خلیج فارس به مسیر شرق–غرب و دریای سرخ اتکا دارد. بنابراین، جنگ در یمن می‌تواند ریسک حمل‌ونقل، بیمه و انرژی را فراتر از مرزهای این کشور گسترش دهد. این پیوند راهبردی قابل استنتاج است؛ اما نباید هر حمله‌ی ادعایی را بدون شواهد مستقل به طرحی واحد برای بستن مسیرهای تجارت نسبت داد.
۴. لبنان: آتش در جنوب، بن‌بست در تامپا
در لبنان، محور دیپلماتیک هفته‌ی گذشته مذاکرات سطح کاری لبنان و اسرائیل در تامپا، فلوریدا، با میانجی‌گری آمریکا بود. این گفت‌وگوها در ۲۰ و ۲۱ اکتبر برگزار شد، اما رسانه‌های لبنانی از نبودِ پیشرفت ملموس خبر دادند. اختلاف‌های اصلی همچنان پابرجاست: لبنان خواهان توقف حملات و تخریب خانه‌ها و خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغالی جنوب است؛ اسرائیل بر برچیدن زیرساخت نظامی حزب‌الله و سازوکار راستی‌آزمایی امنیتی تأکید دارد. در گزارش‌ها درباره‌ی نحوه‌ی نظارت و هماهنگی مستقیم میان ارتش‌ها نیز اختلاف وجود دارد. تا زمان انتشار، اعلام عمومی از توافقی که این شکاف‌ها را برطرف کند در دست نبود. [۱۷، ۱۸]
گزارش میدانی «لوریان تو» در روز دوشنبه از ادامه‌ی عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان خبر داد: انفجار و تخریب گسترده در زوتر الشرقیه در منطقه‌ی نبطیه، شلیک در اطراف خیام، قنطره، کفر تبنیت و وادی شبعا، جابه‌جایی تانک‌ها در اطراف قنطره و سادانه، و گلوله‌باران مناطقی در اطراف خیام، تولین و کبریخا. رسانه‌ی محلی همچنین از تخریب یک خانه در خیام خبر داده است. گزارش را باید به‌عنوان ثبت رویدادهای مورد گزارش خبرنگاران محلی خواند؛ نبود رقم مستقل و جامع از تلفات در این روایت به معنی اثبات نبود تلفات نیست. [۱۹]
رئیس‌جمهور جوزف عون پیش‌تر گفته بود که حملات اسرائیل، تخریب خانه‌ها و محدودیت‌های اعمال‌شده بر کشاورزان، استقرار ارتش لبنان تا مرز شناخته‌شده‌ی بین‌المللی را دشوار می‌کند. او خواستار تمدید مأموریت یونیفیل یا فراهم‌شدن حضور بین‌المللی جایگزین شده است؛ زیرا برنامه‌ی خروج یونیفیل در سال ۲۰۲۷ می‌تواند خلأ نظارتی در جنوب ایجاد کند، اگر سازوکار جایگزین روشن نباشد. این بحث فقط درباره‌ی حضور نیروهای حافظ صلح نیست؛ موضوع اصلی ظرفیت دولت لبنان برای نظارت مؤثر بر مرز و اجرای تصمیم‌های امنیتی است. [۲۰]
هم‌زمان، در داخل لبنان بحث درباره‌ی جایگاه تسلیحاتی حزب‌الله و احتمال ورود آن به جنگ گسترده‌تر ادامه دارد. حسن فضل‌الله، نماینده‌ی حزب‌الله، گفته است ایران از حزب‌الله نخواسته در صورت وقوع جنگ تازه از آن حمایت نظامی کند و تصمیم «مقاومت» را لبنانی توصیف کرده است. اما او در همان اظهارات گفته بود که رهبری حزب‌الله موضع خود را در زمان مناسب اعلام خواهد کرد؛ بنابراین این سخن را نمی‌توان تعهد قطعی به عدم مداخله تعبیر کرد. [۲۱]
دعوت ولید جنبلاط به گفت‌وگو با حزب‌الله نیز نشان‌دهنده‌ی اختلاف درون سیاست لبنان بر سر ترتیب اقدامات است: بخشی از صحنه‌ی سیاسی گفت‌وگو را راهی برای کاهش خطر درگیری داخلی و رسیدن به تفاهم می‌بیند؛ منتقدان می‌گویند هر گفت‌وگویی باید پس از حل مسئله‌ی سلاح حزب‌الله انجام شود. این اختلاف، بر سر یک جزئیات تاکتیکی نیست؛ بر سر نسبت میان توافق ملی، حاکمیت دولت، امنیت جنوب و نقش حزب‌الله در معادلات منطقه‌ای است. [۲۲]
یک احتیاط خبری دیگر به کشف یک تونل کوچک در فنار، در منطقه‌ی متن، در هفته‌ی گذشته مربوط است. گزارش اولیه از تونلی حدود ۱۳ متر، بدون سلاح و تجهیزات، خبر داد و گفت هدف حفاری هنوز معلوم نیست؛ حتی احتمال جست‌وجوی طلا نیز مطرح شده بود. بر پایه‌ی شواهد منتشرشده، نسبت‌دادن آن به حزب‌الله یا معرفی آن به‌عنوان تونل نظامی ثابت‌شده، فراتر از داده‌های در دسترس است. [۲۳]
۵. خواندن لحن رسانه‌ها: چه چیز تأیید شده و چه چیز هنوز ادعاست؟
در خبرهای سعودی، روایت رسمی بر رهگیری تهدیدها و عملیات دفاعی ائتلاف متمرکز است؛ رویترز در کنار این روایت، داده‌های مستقل‌تری از لغو پروازها ارائه می‌کند و درباره‌ی حمله به ایستگاه‌های پمپاژ صریحاً نبود تأیید سعودی را یادآور می‌شود. همین تفاوت مهم است: اثر اختلال هوایی مستندتر از خسارت ادعایی به خط لوله است. [۱ تا ۴]
در پرونده‌ی یمن، گزارش‌های الجزیره تحولات چند جبهه و ادعاهای دولت و حوثی‌ها را کنار هم می‌گذارند؛ اما ارقام عملیاتی و تلفات هر طرف همچنان به منبع خود وابسته‌اند. برای تعیین دامنه‌ی بحران انسانی، داده‌های سازمان ملل از ارزش متفاوتی برخوردارند، چون بر آوارگی و دسترسی به خدمات متمرکزند، نه پیروزی تبلیغاتی یکی از طرف‌ها. [۱۴ تا ۱۶]
در لبنان نیز تفاوت کارکرد رسانه‌ها مشهود است: «لوریان تو» جزئیات میدانی جنوب را گزارش می‌کند؛ «ام‌تی‌وی لبنان» و «النهار» بر بن‌بست مذاکرات، پیامدهای سیاسی و خطر درگیری گسترده‌تر تمرکز دارند؛ و «نهارنت» اظهارات مستقیم نماینده‌ی حزب‌الله را ثبت می‌کند. تحلیل سیاسی می‌تواند به فهم شکاف‌ها کمک کند، اما پیش‌بینی جنگ یا تفسیر انگیزه‌ی بازیگران نباید جایگزین داده‌ی روشن شود. [۱۷ تا ۲۲]
۶. جمع‌بندی: سه جبهه، یک مسئله‌ی مشترکِ ظرفیت و اعتماد
در عربستان، مسئله فقط دفع حملات نیست؛ حفظ اتصال هوایی و اعتبار مسیر صادرات انرژی نیز به هدف امنیتی تبدیل شده است. در یمن، تشدید درگیری در کنار محدودیت دسترسی امدادی، هزینه را به غیرنظامیان منتقل می‌کند. در لبنان، حملات جنوب و توقف مذاکرات تامپا نشان می‌دهد که چارچوب سیاسیِ مهار تنش هنوز از ضمانت اجرایی برخوردار نیست. هر سه پرونده به مسئله‌ای مشترک می‌رسند: آیا بازیگران قادرند توافق یا اقدام دفاعی را به کاهش واقعیِ خطر برای مردم تبدیل کنند؟
تا زمان تنظیم این گزارش، چهار نکته قطعی نشده است: نخست، حمله‌ی ادعایی حوثی‌ها به ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله‌ی شرق–غرب تأیید مستقل نداشت؛ دوم، جزئیات کامل خسارت و تلفات ادعاشده در برخی عملیات‌های یمن مستقلانه راستی‌آزمایی نشده بود؛ سوم، موافقت پارلمان مصر به‌معنای استقرار بالفعل نیرو نبود؛ و چهارم، مذاکرات تهران نتیجه‌ی علنیِ مشخصی برای توقف حملات نداشت. این نقاط نامعلوم باید در هر به‌روزرسانی بعدی بازبینی شوند.
پیگیری‌های ضروری در ۲۴ تا ۷۲ ساعت آینده عبارت‌اند از: اعلام رسمی درباره‌ی وضعیت خط لوله و پروازهای ریاض؛ انتشار جزئیات قابل اتکای توافق یا تصمیم‌های نشست تهران؛ روشن‌شدن شکل هرگونه حمایت نظامی خارجی از عربستان؛ تداوم یا توقف عملیات در جنوب لبنان پس از گفت‌وگوهای تامپا؛ و تغییرات در دسترسی انسانی و مسیرهای امدادی به تعز. این شاخص‌ها بیش از لحن بیانیه‌ها نشان خواهند داد که بحران در مسیر مهار قرار گرفته یا گسترش بیشتر.
منابع و پیوندهای مستقیم
منابع زیر برای ارقام، نقل‌قول‌ها و زمینه‌ی تحلیلی استفاده شده‌اند. در مواردی که خبر بر ادعای یک طرف درگیر تکیه دارد، این موضوع در متن گزارش تصریح شده است.
۲. خبرگزاری رسمی عربستان (SPA)، ۲۶ اکتبر — بیانیه‌ی ائتلاف درباره‌ی رهگیری موشک بالستیک به سوی ریاض
۳. عرب‌نیوز، ۲۶ اکتبر — اعلام ائتلاف درباره‌ی تخریب پرتابگرهای موشک در صنعا
۴. رویترز، ۲۶ اکتبر — لغو پروازها در عربستان بر اساس داده‌های Cirium
۵. رویترز، ۱۹ اکتبر — تعویق کنفرانس سرمایه‌گذاری FII عربستان تا ۲۰۲۷
۶. دبیرخانه‌ی شورای همکاری خلیج فارس — تغییر زمان نشست سران شورای همکاری و اتحادیه‌ی اروپا
۷. آسوشیتدپرس، ۲۶ اکتبر — مذاکرات ایران با مقام‌های کشورهای توافق دفاعی مکه
۸. رویترز، ۲۶ اکتبر — مجوز پارلمان مصر برای حمایت نظامی از عربستان در صورت درخواست
۹. آسوشیتدپرس — توضیح پیمان دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان
۱۰. دولت بریتانیا، ۲۰ اکتبر — به‌روزرسانی درباره‌ی پشتیبانی نظامی از دفاع عربستان
۱۱. وزارت خارجه‌ی فرانسه — بیانیه‌ی نشست چهارجانبه/منطقه‌ای درباره‌ی امنیت دریایی و کاهش تنش
۱۲. رویترز، ۲۶ اکتبر — واکنش بازارهای خاورمیانه به امیدهای دیپلماتیک
۱۳. فرستاده‌ی ویژه‌ی سازمان ملل در یمن، ۹ اکتبر — هشدار درباره‌ی بازگشت جنگ گسترده
۱۴. الجزیره‌ی عربی، ۲۶ اکتبر — تحولات جبهه‌های یمن و روایت طرف‌های درگیر
۱۵. سازمان ملل، ۲۰ اکتبر — بیش از ۲۵۰ هزار آواره در موج تازه‌ی جنگ یمن
۱۶. دفتر هماهنگ‌کننده‌ی امور بشردوستانه‌ی سازمان ملل در یمن، ۲۰ اکتبر — وضعیت انسانی تعز
۱۷. ام‌تی‌وی لبنان، ۲۲ اکتبر — بدون پیشرفت ملموس در مذاکرات تامپا
۱۸. لوریان تو، ۱۸ اکتبر — خواسته‌های رئیس‌جمهور عون درباره‌ی پایان تشدید تنش و یونیفیل
۱۹. لوریان تو، ۲۶ اکتبر — ادامه‌ی عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان
۲۰. نهارنت، ۲۶ اکتبر — اظهارات حسن فضل‌الله درباره‌ی درخواست‌نشدن حمایت نظامی از سوی ایران
۲۱. النهار، ۲۶ اکتبر — بن‌بست سیاسی و پیامدهای مذاکرات و تنش اسرائیل
۲۲. النهار، ۲۶ اکتبر — دعوت ولید جنبلاط به گفت‌وگو با حزب‌الله
۲۳. المونیتور، اکتبر — کشف تونل در فنار و نبود شواهد قطعی درباره‌ی کارکرد آن
۲۴. رویترز، ۲۶ اکتبر — زمینه‌ی نشست مقام‌های کشورهای توافق دفاعی مکه در تهران