رسانه‌های عربی‌زبان؛ ۲۵ مهر

هرمز؛ توقف بخشی از حملات آمریکا، نه پایان رویارویی

در پوشش ۱۷ اکتبر الجزیره، خبر تعلیق حملات آمریکا علیه موشک‌ها و پهپادهای ایرانی در محدوده تنگه هرمز در کنار استمرار محاصره دریایی قرار گرفته است.

اهمیت این هم‌زمانی در آن است که تصمیم واشنگتن را نمی‌توان به‌سادگی پایان عملیات نظامی یا عقب‌نشینی کامل از سیاست فشار دانست.

گزارش‌های منتشرشده همچنین از استمرار خطر برای کشتی‌های تجاری حکایت دارند. در پوشش النهار، به نقل از رسانه‌های ایرانی، یک نفتکش حامل بیش از دو میلیون بشکه نفت پس از برخورد با مین در تنگه هرمز دچار آتش‌سوزی شده است. این جزئیات در مرحله بررسی، گزارش منتسب به منابع ایرانی محسوب می‌شوند.

در این میان، مسئله اصلی برای اقتصاد منطقه صرفاً تعداد کشتی‌های آسیب‌دیده نیست. استمرار خطر عبور می‌تواند بر هزینه بیمه، دستمزد خدمه، انتخاب مسیرهای حمل‌ونقل و در نهایت هزینه واردات اثر بگذارد.

نباید این پیامدهای احتمالی را با خسارت‌هایی که اندازه‌گیری مستقل شده‌اند یکسان گرفت؛ اما روشن است که امنیت مسیرهای تجاری اکنون بخشی از معادله جنگ شده است.

یک نمونه مهم از جنگ روایت‌ها؛ ویدئوی جعلی آیفون‌های شناور

از مهم‌ترین یافته‌های تکمیلی، تحقیق هاله حمصی در بخش راستی‌آزمایی النهار است.

ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بودند که ظاهراً افرادی را هنگام جمع‌آوری جعبه‌های آیفون از ساحل نشان می‌دادند. ادعا می‌شد این کالاها پس از غرق‌شدن یک کشتی کانتینری در تنگه هرمز به ساحل رسیده‌اند.

النهار در تحقیق منتشرشده ساعت ۱۱:۱۰ روز ۱۷ اکتبر، میان اصل حادثه دریایی و اعتبار تصاویر منتشرشده تفاوت گذاشته است.

بررسی روزنامه نشان می‌دهد دست‌کم یکی از ویدئوهای پربازدید نخستین بار در حساب اینستاگرامی Nativora منتشر شده و تولیدکننده اصلی آن را محتوای ساخته‌شده با هوش مصنوعی معرفی کرده است.

روزنامه برای بررسی بیشتر از ابزارهای تخصصی تحلیل تصویر نیز استفاده کرده است.

اهمیت این تحقیق در روش آن است: واقعی‌بودن یک حادثه، اعتبار هر تصویر منتسب به آن را تضمین نمی‌کند.

همچنین یافته مربوط به یک ویدئوی جعلی، مجوزی برای رد تمام تصاویر و گزارش‌های مربوط به حادثه دریایی نیست.

این نمونه نشان می‌دهد چگونه محتوای مصنوعی می‌تواند با بهره‌برداری از یک رویداد واقعی، وارد چرخه خبر شود و حتی رسانه‌هایی را که به بازنشر سریع تصاویر متکی‌اند، به خطا بیندازد.

یمن و عربستان؛ ایران در جایگاه هم‌زمان حامی و میانجی؟

یکی از مهم‌ترین تحلیل‌های تازه النهار، گزارش شادی طنوس با عنوان «إيران وسيطاً بين السعودية والحوثيين… بين المناورة واختبار النفوذ» است.

این گزارش به پیشنهاد عباس عراقچی برای کمک به آغاز گفت‌وگو میان عربستان و حوثی‌ها می‌پردازد.

موضوع حساسیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا ایران درحالی پیشنهاد میانجیگری داده که به‌عنوان حامی حوثی‌ها شناخته می‌شود. همین مسئله پرسشی اساسی ایجاد می‌کند: آیا تهران می‌کوشد از گسترش جنگ جلوگیری کند یا از موقعیت خود برای افزایش نقش در مذاکرات آینده بهره می‌برد؟

کریم بیطار، استاد روابط بین‌الملل در مؤسسه علوم سیاسی پاریس، در گفت‌وگو با النهار این پیشنهاد را دارای چند هدف می‌داند.

به تحلیل او، ایران می‌خواهد نشان دهد که همچنان بازیگری مؤثر در امنیت منطقه است و نمی‌توان بدون درنظرگرفتن منافعش به توافقی پایدار رسید. هم‌زمان می‌کوشد خود را نه‌فقط بخشی از بحران، بلکه بخشی از راه‌حل معرفی کند.

بیطار همچنین به کاهش اطمینان عربستان نسبت به حمایت نظامی واشنگتن و ارتباط پرونده یمن با مذاکرات ایران و آمریکا اشاره می‌کند.

این ارزیابی قابل‌توجه است، اما هنوز درباره انگیزه نهایی تهران قطعیت ایجاد نمی‌کند.

به‌ویژه باید میان اعلام آمادگی برای میانجیگری، پذیرش آن از سوی عربستان و حوثی‌ها و دستیابی واقعی به توافق تفاوت گذاشت.

در همین روز، پوشش الجزیره از تشدید نبردها در تعز، حملات به فرودگاه عدن و عملیات ائتلاف در صعده خبر می‌دهد.

در نتیجه، پیشنهاد دیپلماتیک در شرایطی مطرح شده که میدان نظامی همچنان فعال است.

این هم‌زمانی می‌تواند نشان‌دهنده تلاش برای ایجاد مسیر مذاکره در میانه تشدید تنش باشد؛ اما برای اثبات وجود توافق پشت‌پرده، شواهد مستقلی لازم است.

عراق؛ پنج ماه مذاکره برای تقسیم قدرت، در میانه تنگنای مالی

پوشش تازه عراق، یکی از کاستی‌های مهم گزارش اولیه را جبران می‌کند.

محمد البغدادی در گزارشی برای النهار، به تشکیل بخش عمده کابینه دولت الزیدی پس از پنج ماه اختلاف و مذاکره میان جریان‌های سیاسی پرداخته است.

پارلمان عراق به ۱۱ وزیر و سه معاون نخست‌وزیر رأی اعتماد داده و ساختار دولت با ایجاد وزارتخانه‌های جدید گسترش یافته است.

اما موضوع محوری گزارش، صرف تصویب کابینه نیست.

العرداوی، یکی از تحلیلگران مورد استناد روزنامه، هشدار می‌دهد که پنج ماه مذاکره بر سر تقسیم مناصب می‌توانست صرف تدوین برنامه‌ای روشن برای رسیدگی به بحران‌های انباشته کشور شود.

او همچنین توضیح می‌دهد که حتی اگر معاونان نخست‌وزیر حقوق یا مزایای مستقلی دریافت نکنند، گسترش ساختار دولت همچنان هزینه‌های اداری، سازمانی و خطر تداخل مسئولیت‌ها را به همراه دارد.

اختلاف باقی‌مانده بر سر وزارت مهاجرت نیز نشان می‌دهد توافق سیاسی هنوز تمام منازعات را حل نکرده است.

در پوشش داخلی السومریه، مسائل اقتصادی حضور پررنگی دارند. افزایش قیمت دلار در بازار عراق، قیمت طلا و نگرانی درباره وضعیت مالی، در کنار اظهارات نخست‌وزیر درباره آزادی تجارت و استمرار حمل‌ونقل در مسیرهای بین‌المللی منتشر شده‌اند.

این دو سطح از پوشش را باید کنار هم خواند: سیاستمداران درباره ترکیب دولت مذاکره می‌کنند، درحالی‌که جامعه با پیامدهای نوسان اقتصادی مواجه است.

پرسش پیش روی کابینه جدید این است که آیا توافق میان جریان‌های سیاسی هنگام تقسیم منابع و اجرای اصلاحات مالی نیز دوام خواهد آورد؟

این پرسش هنوز پاسخ قطعی ندارد.

لبنان؛ هفت سال پس از اعتراضات، دولت همچنان مسئله مرکزی است

۱۷ اکتبر برای مطبوعات لبنان یادآور آغاز اعتراضات گسترده سال ۲۰۱۹ است.

در پوشش النهار، این سالگرد نه صرفاً به‌عنوان رویدادی تاریخی، بلکه به‌عنوان فرصتی برای ارزیابی دستاوردها و ناکامی‌های مطالبات اجتماعی بررسی شده است.

لبنان طی هفت سال گذشته بحران مالی، انفجار بندر بیروت، منازعات سیاسی، جنگ و آوارگی را تجربه کرده است. بااین‌حال، مسئله ساختار دولت و ظرفیت پاسخ‌گویی آن همچنان در مرکز بحث قرار دارد.

در سرمقاله امروز فارس خشان، حزب‌الله به‌دلیل استمرار روایتی مبتنی بر اعلام پیروزی، حتی در شرایط تحمل خسارت‌های سنگین، به‌شدت نقد شده است.

نویسنده میان توان یک جریان سیاسی برای اعلام پیروزی و توان دولت برای جلوگیری از شکست و خسارت تمایز می‌گذارد.

این موضع را باید نقد سیاسی نویسنده دانست، نه ارزیابی بی‌طرفانه همه بازیگران لبنانی.

در کنار آن، النهار گزارشی درباره تلاش فرانسه برای بررسی آینده حضور بین‌المللی در جنوب لبنان و تحولات مربوط به یونیفل منتشر کرده است.

موضوع مشترک این مطالب، حدود اختیار دولت لبنان در حوزه امنیت ملی است.

مصر؛ قیمت سوخت در مرکز سیاست اقتصادی

پوشش روزنامه المصری الیوم از تصمیم کمیته قیمت‌گذاری فرآورده‌های نفتی، موضوعی کمتر دیده‌شده اما مهم را وارد گزارش امروز می‌کند.

براساس گزارش منتشرشده ساعت ۱۱:۵۲ روز ۱۷ اکتبر، کمیته تصمیم گرفته قیمت فرآورده‌های نفتی را بدون تغییر حفظ کند.

قیمت‌های اعلام‌شده به شرح زیر است:

گزارش توضیح می‌دهد که در تصمیم کمیته، قیمت جهانی نفت، نرخ برابری پوند و تغییرات هزینه در دوره ژوئیه تا سپتامبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند.

المصري اليوم

تثبیت قیمت سوخت به‌تنهایی به معنای تثبیت سطح عمومی قیمت‌ها یا پایان فشار تورمی نیست؛ اما نشان می‌دهد هزینه انرژی همچنان یکی از متغیرهای حساس در تصمیم‌گیری اقتصادی مصر است.

این موضوع با پوشش منطقه‌ای تحولات هرمز نیز ارتباط دارد: اختلال در بازار انرژی صرفاً مسئله کشورهای صادرکننده نفت نیست و بر محاسبات اقتصادی دولت‌های واردکننده نیز اثر می‌گذارد.

فلسطین و سودان؛ بحران‌هایی که نباید زیر سایه جنگ ایران ناپدید شوند

در میان گزارش‌های امروز الجزیره، وضعیت فلسطین و سودان همچنان جایگاه قابل‌توجهی دارد.

در فلسطین، گزارش مربوط به تجویز تصاحب زیتون فلسطینیان از سوی یکی از شخصیت‌های مذهبی جریان صهیونیسم دینی، مسئله منازعه بر سر زمین و معیشت کشاورزان را برجسته می‌کند.

در غزه نیز الجزیره داستان نجات دختری به نام مریم از آتش ناشی از حمله اسرائیل را پوشش داده است؛ گزارشی که به جای تمرکز بر آمار کلی جنگ، تجربه مستقیم قربانیان غیرنظامی را روایت می‌کند.

الجزيرة نت

+1

در سودان، ارتش از هدف قرار دادن مراکز فرماندهی نیروهای پشتیبانی سریع در نیالا خبر داده، درحالی‌که روایت طرف مقابل بر آسیب‌دیدن غیرنظامیان تأکید دارد.

تا زمانی که اطلاعات مستقل درباره محل حمله و شمار قربانیان وجود نداشته باشد، انتشار یکی از این دو روایت به‌عنوان حقیقت قطعی از نظر حرفه‌ای قابل دفاع نیست.

الجزيرة نت

+1

نتیجه‌گیری: جنگ تنها میدان رقابت قدرت‌های منطقه نیست

بررسی تکمیلی رسانه‌های عربی در ۲۵ مهر، تصویری پیچیده‌تر از روایت صرفاً نظامی تحولات منطقه ارائه می‌کند.

در هرمز، کنترل مسیر تجارت و اعتبار تصاویر منتشرشده، هر دو به مسئله تبدیل شده‌اند. در یمن، ایران می‌کوشد هم‌زمان با تداوم رابطه خود با حوثی‌ها، امکان ایفای نقش دیپلماتیک را مطرح کند. در عراق، توافق بر سر مناصب هنوز به معنای توافق بر سر اصلاحات اقتصادی نیست. در لبنان، هفت سال پس از اعتراضات گسترده، حدود اقتدار دولت همچنان موضوع منازعه است.

نکته مشترک این تحولات، فاصله میان دستیابی به اهرم قدرت و تبدیل آن به نظم سیاسی پایدار است.

ممکن است یک بازیگر توان نظامی قابل‌توجهی داشته باشد، اما نتواند توافقی قابل‌اجرا ایجاد کند. ممکن است ائتلافی سیاسی دولت تشکیل دهد، اما هنگام تقسیم منابع مالی با اختلاف مواجه شود. همچنین ممکن است توقف بخشی از عملیات نظامی اعلام شود، بی‌آنکه بحران امنیتی پایان یابد.

در مجموع، مهم‌ترین پرسش برخاسته از مطبوعات امروز جهان عرب این است که آیا بازیگران منطقه‌ای توان تبدیل قدرت نظامی، نفوذ سیاسی و منابع اقتصادی خود به ترتیباتی پایدار و قابل‌قبول را دارند؟

شواهد بررسی‌شده هنوز پاسخ مثبتی به این پرسش نمی‌دهند؛ اما برای نتیجه‌گیری درباره شکست قطعی همه مسیرهای دیپلماتیک نیز کافی نیستند.