دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز یکشنبه به‌طور غیرمنتظره‌ای از برقراری «آتش‌بس انرژی» میان روسیه و اوکراین خبر داد و مدعی شد که این توافق «بلافاصله قابل اجرا» است؛ اما ولودیمیر زلنسکی، رهبر اوکراین، گفت که هنوز منتظر جزئیات این توافق است.
هیچ خبری از مسکو درباره این اعلامیه آتش‌بس منتشر نشده است. این اعلامیه پس از فشارهای شدید ترامپ بر اوکراین برای توقف حملات به پالایشگاه‌های نفت روسیه صورت گرفت. او این حملات را عامل افزایش قیمت گازوئیل می‌داند که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه آینده در آمریکا، به حزب جمهوری‌خواه او ضربه می‌زند.
در اوج تنش‌ها، ترامپ روز شنبه به زلنسکی هشدار داد که «بهتر است این حملات را متوقف کند» و اوکراینی‌ها را تشویق کرد که در انتخابات جدید، رهبر خود را جایگزین کنند. ترامپ مدعی شد زلنسکی فرصت‌های متعددی را برای توافق با مسکو از دست داده است.
ترامپ در پلتفرم «تروث سوشال» نوشت: «بلافاصله اجرایی می‌شود؛ یک آتش‌بس انرژی در جنگ روسیه و اوکراین برقرار است. هر دو طرف موافقت کرده‌اند. آن را نشکنید!»
افزایش قیمت جهانی سوخت
ترامپ که جنگ او در ایران به‌طور گسترده عامل افزایش قیمت سوخت در جهان شناخته می‌شود، اواسط سپتامبر نیز از آتش‌بس انرژی در اوکراین خبر داده بود، هرچند هیچ‌یک از طرفین آن را تایید نکردند.
یک منبع آگاه گفت ایالات متحده تهدید کرده است که اشتراک‌گذاری اطلاعات با اوکراین و همچنین تأمین تسلیحات تحت سیستم «فهرست الزامات اولویت‌دار اوکراین» (PURL) را در صورت ادامه حملات کی‌یف به سایت‌های انرژی روسیه قطع می‌کند. فایننشال تایمز پیش‌تر این تهدیدها را گزارش کرده بود. این منبع افزود که زلنسکی در حال گفتگو با رهبران اروپایی برای کاهش تنش با ترامپ است.
زلنسکی گفت که در مورد اعلامیه آتش‌بس ترامپ با مارک روته (دبیرکل ناتو)، مارک کارنی (نخست‌وزیر کانادا) و الکساندر استوب (رئیس‌جمهور فنلاند) گفتگو کرده است. او در تلگرام نوشت: «اوکراین از آتش‌بس حمایت می‌کند و مهم است که روسیه نیز از آن حمایت کند. ما منتظر جزئیات از سوی طرف آمریکایی هستیم.»
زلنسکی در سخنرانی ویدیویی شبانه خود گفت نیروهای روسیه همچنان به زیرساخت‌های انرژی حملات هوایی می‌کنند، از جمله حمله به یک نیروگاه حرارتی و برق مشترک در خارکیف، دومین شهر بزرگ اوکراین. یک مقام اوکراینی تأیید کرد که این حمله پس از اعلام آتش‌بس توسط ترامپ رخ داده است.
چند ساعت پیش از آن، زلنسکی در برابر فشار آمریکا برای پایان دادن یک‌جانبه به حملات علیه پالایشگاه‌های روسیه مقاومت کرده و بر موضع دیرینه خود تأکید کرد که تنها در صورتی حاضر به این کار است که ولادیمیر پوتین حملات روسیه به زیرساخت‌های انرژی اوکراین را متوقف کند.
وعده انتخابات
ترامپ همچنین خواستار برگزاری انتخابات در اوکراین (که از زمان تهاجم روسیه در ۲۰۲۲ به حالت تعلیق درآمده) شد. زلنسکی پاسخ داد که اگر پوتین با یک آتش‌بس ۶۰ روزه موافقت کند، انتخابات را برگزار خواهد کرد. زلنسکی افزود که تعیین رهبر «با اوکراینی‌هاست»، اما ابتدا باید جنگ پایان یابد. قوانین اوکراین به دلایل امنیتی برگزاری انتخابات را در وضعیت حکومت نظامی ممنوع کرده است.
زلنسکی گفت: «لطفاً به پوتین بگویید به ما دو ماه، یعنی ۶۰ روز آتش‌بس کامل بدهد، و ما انتخابات را برگزار خواهیم کرد.»
رهبر اوکراین مسئولیت افزایش قیمت انرژی را رد کرد و افزود «همه در جهان» می‌دانند که جنگ خاورمیانه عامل بزرگ‌تری در این زمینه است. افزایش شدید قیمت گازوئیل که پس از آغاز جنگ ایران در فوریه رخ داد، به یک نقطه ضعف سیاسی برای حزب جمهوری‌خواه ترامپ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای تبدیل شده است.
روز شنبه، زلنسکی با عصبانیت به خبر توافق ترامپ با روسیه برای تأمین گازوئیل واکنش نشان داد و گفت که این کار موجب جسورتر شدن روسیه در حملات به اوکراین و گرفتن جان افراد بیشتری خواهد شد. طبق توافقی که ترامپ جمعه توصیف کرد، روسیه ۳۰۰ هزار تن گازوئیل (معادل ۲.۲۵ میلیون بشکه) به بازارهای آمریکا و جهان عرضه خواهد کرد. این توافق با انتقاد برخی قانون‌گذاران آمریکایی، از جمله سناتور تام تیلیس (جمهوری‌خواه کارولینای شمالی) مواجه شد که آن را احتمالاً غیرقانونی و خطرناک برای جان آمریکایی‌ها دانستند.
در خیابان‌های کی‌یف، شهروندان از پیشنهاد ترامپ مبنی بر اینکه اوکراین باید رهبر جدیدی بیابد، خشمگین بودند. سابینا، معلم ۴۰ ساله گفت: «هیچ‌کس حق ندارد به ما بگوید چه کار کنیم، به‌ویژه اینکه در زمان جنگ نمی‌توان انتخابات برگزار کرد. از نظر من، این خیانت شرکای ماست.»
مقامات اوکراینی از حملات جدید روسیه در روز یکشنبه خبر دادند که منجر به کشته شدن سه نفر در نزدیکی یک فروشگاه در خارکیف و سه نفر در ایوانو-فرانکیفسک شد. مولداوی، در مرز غربی اوکراین، نیز از ورود پهپادهای روسیه گزارش داد که در ۳۵ کیلومتری کیشیناو، پایتخت این کشور، سقوط کردند.
دانیل فلین و استیو هالند | ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ | کی‌یف/واشنگتن | رویترز