جبهه جنوبی با هشدارهای پیاپی پدافند غیرنظامی در جازان و نجران و انتشار اخبار ضدونقیض درباره انفجارهای ریاض، نشانههای یک جنگ فرسایشی را آشکار میکند. همزمان خط لوله راهبردی شرق به غرب پس از دو هفته توقف، صادرات نفت را از سر گرفته تا اقتصاد عربستان ضربهای دیگر از ناحیه حملات پهپادی نخورد.
هشدار پدافند غیرنظامی در جازان و نجران
مدیریت عمومی پدافند غیرنظامی عربستان در این روز دو بار درباره مناطق جازان و نجران در جنوب غرب کشور هشدار صادر کرد. سامانه ملی هشدار زودهنگام پیامهایی برای ساکنان این دو منطقه ارسال کرد و از آنها خواست احتیاطهای لازم را رعایت کنند، هرچند نوع تهدید در بیانیه اولیه مشخص نشد. مدتی بعد پدافند غیرنظامی اعلام کرد که خطر برطرف شده و تهدید در این دو منطقه از میان رفته است. این نهاد از شهروندان و مقیمان خواست دستورالعملهای امنیتی را رعایت کنند، از تجمع در محلهای هشدار و فیلمبرداری خودداری نمایند و از شایعات و کلیپهای ناشناس بپرهیزند و اطلاعات را تنها از منابع رسمی دریافت کنند.
تعطیلی موقت مدارس ریاض و عقبنشینی سریع
در همان روز مدارس ریاض ابتدا به آموزش از راه دور منتقل شدند و مقامات سعودی اعلام کردند که آموزش حضوری در مدارس پایتخت برای مدتی به آموزش آنلاین تبدیل میشود. این تصمیم همزمان با تشدید حملات حوثیها علیه عربستان اتخاذ شد و از طریق پیامهای ارسالی از مدارس به والدین اطلاعرسانی گردید. اما ساعاتی بعد مقامات سعودی از این تصمیم عقبنشینی کردند و مدارس ریاض به آموزش حضوری بازگشتند. این عقبنشینی سریع نشاندهنده تنش میان نگرانیهای امنیتی و تمایل به حفظ روال عادی زندگی در پایتخت بود و بهروشنی نشان میداد که مقامات سعودی میخواهند پیام آرامش به افکار عمومی مخابره کنند.
اخبار ضدونقیض انفجارهای ریاض و جنگ اطلاعاتی
در همین حال اخبار ضدونقیضی درباره انفجارهای ریاض منتشر شد. برخی رسانههای منطقهای از شنیده شدن صدای چند انفجار در نزدیکی مناطق قرطبه و المونسیه در ریاض و تعلیق پروازهای فرودگاه بینالمللی ریاض خبر دادند. اما خبرگزاری فرانسه در واحد راستیآزمایی خود اعلام کرد که ویدئوی منتشرشده که ادعا میشد انفجار در ریاض است، در واقع مربوط به حمله روسیه به اوکراین در اوت همین سال بود. این راستیآزمایی نشان داد که جنگ اطلاعاتی در فضای رسانهای درباره تحولات عربستان شدت گرفته و طرفهای مختلف در تلاشند با انتشار محتوای جعلی، روایت افکار عمومی را به نفع خود تغییر دهند.
تشدید حملات حوثیها و رهگیری پهپادها و موشکها
در جبهه درگیریها، حوثیهای یمن در روزهای منتهی به این تاریخ حملات خود را به خاک عربستان تشدید کردند. بر اساس گزارشها، ائتلاف به رهبری عربستان دو پهپاد را که به سمت ریاض شلیک شده بود رهگیری کرد و همچنین دو موشک بالستیک که خمیس مشیط در جنوب غرب عربستان را هدف قرار داده بود، رهگیری شد. حوثیها اعلام کردند که ریاض را برای دومین بار در کمتر از یک هفته هدف قرار دادهاند که نخستین بار در سالهای اخیر محسوب میشود. وزارت بهداشت حوثیها نیز اعلام کرد که از ابتدای ماه سپتامبر تاکنون دستکم شماری از غیرنظامیان در حملات عربستان کشته و زخمی شدهاند و حوثیها عربستان را به بمباران یک بازار محلی متهم کردند که به کشته و زخمی شدن دهها نفر منجر شد. این تحولات نشان داد که جبهه یمن بار دیگر به کانون اصلی تهدید امنیتی برای عربستان تبدیل شده است.
سفر وزیر خارجه عربستان به واشنگتن
در حوزه دیپلماسی، فیصل بن فرحان بن عبدالله وزیر خارجه عربستان سعودی در این روز وارد واشنگتن شد. خبرگزاری رسمی سعودی اعلام کرد که او در این سفر با مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا دیدار و درباره روابط دوجانبه و آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی گفتوگو خواهد کرد. این سفر پس از مشارکت بن فرحان در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک انجام شد. تحلیلگران معتقدند که سفر بن فرحان به واشنگتن دو هدف را دنبال میکند. نخست جلب حمایت آمریکا برای مقابله با تهدید حوثیها پس از تسلط این گروه بر تنگه بابالمندب و دوم هماهنگی موضع سعودی با واشنگتن در قبال بحران هستهای ایران که پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد مرحله جدیدی شده است.
تماس وزیر دفاع با مالزی و محکومیت حمله تروریستی پاکستان
در همین روز خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان تماس تلفنی با محمد بن نورالدین وزیر دفاع مالزی برقرار کرد و دو طرف درباره روابط دوجانبه و راههای تقویت همکاری دفاعی گفتوگو کردند. این تماس در چارچوب تلاش سعودی برای تنوعبخشی به شرکای دفاعی خود و کاهش وابستگی به آمریکا قابل تحلیل است، روندی که پس از توافق دفاع مشترک مکه با ترکیه و پاکستان در اوت همین سال شدت گرفته است. وزارت خارجه عربستان نیز در همین روز حمله تروریستی به یک ایست بازرسی امنیتی در منطقه دیره اسماعیل خان پاکستان را که به کشته شدن شماری از مردم منجر شد به شدت محکوم کرد و بر همبستگی خود با پاکستان و حمایت از تلاشهای این کشور برای حفظ امنیت و ثبات تأکید کرد.
ازسرگیری صادرات نفت از خط لوله شرق به غرب
در حوزه اقتصاد، مهمترین خبر این روز ازسرگیری صادرات نفت عربستان از طریق خط لوله شرق به غرب بود. خبرگزاری بلومبرگ گزارش داد که شرکت آرامکو پس از تکمیل تعمیرات، آزمایشهای فشار روی خط لوله را انجام داده و جریان نفت از سر گرفته شده است. این خط لوله که مناطق تولید نفت در شرق عربستان را به بندرهای صادراتی در ساحل دریای سرخ متصل میکند، حدود دو هفته پیش در پی حملات پهپادی به چند نقطه در مناطق ریاض و مدینه منوره آسیب دیده بود. اهمیت راهبردی حیاتی این خط لوله در آن است که امکان صادرات نفت را بدون عبور از تنگه هرمز فراهم میکند، تنگهای که پس از جنگ آمریکا و ایران تردد در آن به شدت محدود شده است.
رشد صادرات نفت و ضربهپذیری مسیرهای جایگزین
صادرات نفت عربستان در این ماه به بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ ایران رسید و نسبت به ماه پیش از آن افزایش چشمگیری یافت. عربستان همچنین صادرات خود از طریق تنگه هرمز را به سطحی رساند که نسبت به ماههای پیشین رشد قابل توجهی داشته است. اما آسیب خط لوله شرق به غرب در اوایل سپتامبر نشان داد که حتی مسیرهای جایگزین نیز در برابر حملات پهپادی آسیبپذیر هستند. این واقعیت، امنیت انرژی عربستان را به یک معادله پیچیده تبدیل کرده که تنها با توسعه همزمان زیرساختها و تقویت سامانههای پدافندی میتوان آن را حل کرد.
تحلیل اقتصاد کلان و پیشبینی نهادهای بینالمللی
دکتر احسان علی بوحلیقه اقتصاددان سعودی در تحلیلی که در رسانههای عربی منتشر شد، اقتصاد عربستان را در برابر چند لایه شوک در این سال آزمونشده خواند. بر اساس این تحلیل، تولید ناخالص داخلی واقعی در پایان سال پیش رشد قابل توجهی را ثبت کرده بود، اما پیشبینیهای بودجه امسال که رشد و کسری مشخصی را پیشبینی کرده بود با واقعیت تحولات پس از جنگ مطابقت نکرد. ارزش تولید ناخالص داخلی در سطح بالایی قرار داشت و تورم نزدیک به دو درصد ثابت ماند. صندوق بینالمللی پول نیز پیشبینی کرده که کسری بودجه عربستان در سال جاری به سطح پایینی کاهش یابد، اما در سال آینده دوباره افزایش یابد. شاخص اصلی بورس عربستان نیز در همین روز رشد کرد و برخلاف روند کلی بازارهای منطقه عمل کرد و بانکهای بزرگ پیشران این رشد بودند. مؤسسه اس اند پی گلوبال که در سپتامبر امسال اعتبار عربستان را در سطح بالایی تثبیت کرد، پیشبینی کرده که تولید ناخالص داخلی واقعی در سال جاری کوچک شود، اما در سال آینده با فرض افزایش تولید نفت رشد کند.