در حالی که نخستوزیر در نیویورک از ضرورت وجودی سخن میگفت، در تلآویو و اورشلیم، خبر مرگ سربازان، توقف موقت استفاده از پهپادها و نظرسنجیهایی که سقوط پیوسته اردوگاه حاکم را نشان میدادند، منتشر میشدند. آنچه این روز را متمایز میکند، همزمانی چند لایه از بحران است: بحرانی سیاسی که با یک نظرسنجی تکاندهنده آغاز شد، بحرانی امنیتی که در سکوت سانسور نظامی شکل گرفت، و بحرانی دیپلماتیک که در سالنی نیمهخالی در سازمان ملل متحد به نمایش درآمد.
نخست: سیاست داخلی در سایه نظرسنجیها
مهمترین خبر سیاسی روز، انتشار نظرسنجی هفتگی روزنامه معاریو بود که به سفارش مؤسسه لازار محکاریم به مدیریت دکتر مناخم لازار و با مشارکت پنل فور اول انجام شده بود. این نظرسنجی که در روزهای بیست و سوم و بیست و چهارم سپتامبر اجرا شده بود، تصویری از یک جابهجایی عمیق در ساختار سیاسی اسرائیل ارائه میداد.
بر اساس این نظرسنجی، اردوگاه حامیان بنیامین نتانیاهو به چهل و نه کرسی سقوط کرد. در مقابل، اردوگاه اپوزیسیون صهیونیستی با یک کرسی افزایش به پنجاه و پنج کرسی رسید. حزب یشار به رهبری گادی آیزنکوت با بیست و دو کرسی همچنان بزرگترین حزب کنست باقی ماند. حزب لیکود با هجده کرسی، حزب بیاحد با سیزده کرسی، دموکراتها با یازده کرسی، اسرائیل بیتینو با نه کرسی، و عوتسما یهودیت به رهبری ایتامار بن-گویر با نه کرسی در جایگاههای بعدی قرار داشتند. مهمترین تحول درون اردوگاه نتانیاهو، تضعیف دو حزب حردی بود که هر یک یک کرسی از دست دادند و به شش کرسی سقوط کردند، در حالی که عوتسما یهودیت یک کرسی رشد کرد. بر اساس این نظرسنجی، اردوگاه نتانیاهو برای تشکیل دولت به تنهایی اکثریت لازم را ندارد.
آنچه این نظرسنجی را از یک گزارش عددی صرف فراتر میبرد، یافتهای بود که نشان میداد شصت و دو درصد از اسرائیلیها از افول شدید جایگاه بینالمللی کشورشان به شدت نگراناند، در حالی که سی و یک درصد اعلام کردند از این افول نگران نیستند. اما شکاف اصلی درون جامعه اسرائیل در همین نقطه آشکار میشد: پنجاه و نه درصد از رأیدهندگان ائتلاف نتانیاهو گفته بودند که از انزوای بینالمللی اسرائیل نگران نیستند، در حالی که هشتاد و هشت درصد از رأیدهندگان اپوزیسیون نگرانی عمیق خود را ابراز کرده بودند و پنجاه و چهار درصد از آنان نگرانی خود را «بسیار شدید» توصیف کرده بودند.
در بخش تناسب برای تصدی پست نخستوزیری، گادی آیزنکوت با چهل و هفت درصد در برابر سی و نه درصد نتانیاهو پیشتاز بود. نفتالی بنت نیز با چهل و شش درصد در برابر چهل و دو درصد نتانیاهو جلوتر بود، و آویگدور لیبرمن فاصله خود را به نتانیاهو به سه درصد کاهش داده بود. نکته مهم دیگر در این نظرسنجی، خواست رأیدهندگان اپوزیسیون بود: چهل و هشت درصد از آنان خواستار آن بودند که سران احزاب همین حالا اعلام کنند رئیس فهرستی که بیشترین کرسی را کسب کند، نامزد مشترک آنان برای نخستوزیری خواهد بود.
همزمان، خبری از زمان اسرائیل منتشر شد که بر اساس آن، نهادهای امنیتی تصمیم گرفته بودند حفاظت از گادی آیزنکوت را آغاز کنند. این تصمیم که ظاهراً به دلیل تهدیدهای امنیتی علیه وی اتخاذ شده بود، در شرایطی گرفته میشد که هنوز مشخص نبود آیا یائیر گولان نیز مشمول این حفاظت خواهد شد یا خیر.
خبر دیگر در همین حوزه، گزارش بن کاسپیت، روزنامهنگار اسرائیلی، بود که از تلاشهای ماشین رسانهای نتانیاهو برای تخریب چهره گادی آیزنکوت پرده برداشته و این تلاشها را «شکستی مفتضحانه» توصیف کرده بود، چرا که به گفته او، سابقه حرفهای آیزنکوت «پاک و بدون لکه» بوده است.
دوم: امنیت، سانسور و هزینههای انسانی جنگ
در حوزه امنیتی، روز بیست و پنجم سپتامبر با دو رویداد عمده همراه بود که یکی از آنها تنها پس از لغو سانسور نظامی قابل انتشار شد.
نخست، انتشار خبر کشته شدن دو نظامی ذخیره ارتش اسرائیل در یک حادثه عملیاتی در شمال نوار غزه بود. اسامی این دو نظامی، سرگروهبان ذخیره نداف کلی، بیست و چهار ساله از راموت منشه، و سرگروهبان ذخیره اوفک موعلام، بیست و سه ساله از اورشلیم، پس از اطلاعرسانی به خانوادههایشان منتشر شد. بر اساس گزارشها، این دو نظامی در حال عملیات با دو پهپاد بودند که یکی از آنها موفق به پرواز شد و دیگری به دلیل نقص فنی در داخل پایگاه نظامی در بیت حانون سقوط کرد. هنگامی که این دو نظامی به سمت پهپاد سقوطکرده رفتند، پهپاد منفجر شد و آنان را به شدت مجروح کرد. این دو نفر در منطقه بیت حانون در شمال نوار غزه کشته شدند. پهپاد مورد اشاره از نوع عتلف بود که به عنوان یک پهپاد انتحاری استفاده میشود.
در واکنش به این حادثه، فرمانده نیروی زمینی ارتش دستور توقف استفاده از پهپادهای تهاجمی را به مدت چهل و هشت ساعت صادر کرد. این اقدام به عنوان یک تدبیر احتیاطی توصیف شد و قرار بود پس از پایان این دوره، ارزیابی مجددی از وضعیت صورت گیرد. همزمان، رئیس ستاد کل ارتش، ایال زامیر، دستور تشکیل یک تیم متخصص به ریاست یک افسر با درجه سرتیپ از نیروی زمینی را صادر کرد. این تیم مأمور بررسی دقیق شرایط این حادثه و تدوین نتیجهگیریهایی برای جلوگیری از تکرار موارد مشابه شد.
دومین رویداد امنیتی، که تنها پس از لغو سانسور نظامی منتشر شد، خبر مسدود کردن خانه فردی در نزدیکی شهرک نوه تسوف در کرانه باختری بود. بر اساس گزارش جیدیان، نیروهای ارتش اسرائیل و پلیس مرزی تحت فرمان تیپ بنیامین، شب جمعه خانه فردی را که در اوایل هفته در یک عملیات تیراندازی در نزدیکی نوه تسوف، نتنائل شوکرون را به قتل رسانده بود، مسدود کردند. این فرد در جریان عملیات تیراندازی از ناحیه دست مجروح شده و بلافاصله بازداشت شده بود. مسدود کردن خانه پس از امضای دستور مصادره و انسداد موقت توسط فرمانده فرماندهی مرکزی انجام شد و نیروهای امنیتی در نظر داشتند روند تخریب کامل خانه را نیز پیگیری کنند.
در همین حال، گزارشهایی از کرانه باختری منتشر شد که نشان میداد نیروهای اسرائیلی حملات شبانه به شهرهای رامالله و البیره و شهرک سلواد انجام دادند. بنا بر گزارش خبرگزاری وفا، نیروهای اسرائیلی در محلههای البالوع، عین مصباح و الطیره منتشر شدند و گاز سمی شلیک کردند، هرچند گزارشی از تلفات یا بازداشت منتشر نشد. همچنین گزارش شد که ارتش اسرائیل برای دومین روز متوالی بیشتر ایستهای بازرسی نظامی و دروازههای آهنی اطراف استان رامالله و البیره و شهرها و روستاهای فلسطینی مجاور را بسته بود.
سوم: دیپلماسی در سالنی نیمهخالی
بزرگترین رویداد بینالمللی روز، سخنرانی بنیامین نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بود که در فضایی از اعتراض و خروج جمعی هیئتهای دیپلماتیک برگزار شد.
نتانیاهو سخنرانی خود را با حمله به نمایندگانی آغاز کرد که سالن را ترک کرده بودند و آنان را «بزدلان اخلاقی» خواند. او سپس با ارائه روایتی از تهدیدات علیه اسرائیل، حمله به تأسیسات هستهای ایران را به عنوان یک ضرورت وجودی توصیف کرد و گفت: «اگر ما این کار را نمیکردیم، همه ما مرده بودیم». نتانیاهو همچنین ادعاهای مربوط به نسلکشی در غزه را به شدت رد کرد و آن را «بزرگترین دروغ قرن» خواند.
در بخش دیگری از سخنرانی، نتانیاهو به پیشنهاد عجیبی به هیئت ایرانی اشاره کرد و گفت که حاضر است به اعضای هیئت ایرانی دستگاههای استارلینک ارائه دهد تا بتوانند پس از بازگشت به کشورشان، که رسانهها در آن محدود و سانسور شدهاند، با جهان خارج ارتباط برقرار کنند. او همچنین خطاب به زهران ممدانی، شهردار نیویورک، گفت: «شرم بر تو» و او را به انتشار دروغ متهم کرد. ممدانی در پاسخ گفت: «نتانیاهو برای پوشاندن نسلکشی دروغ میگوید».
رسانههای اسرائیلی اما به این سخنرانی به دیده انتقاد نگاه کردند. روزنامه یدیعوت آحرونوت در تحلیلی، این سخنرانی را «پر از حملات و اتهامات اما بدون چشماندازی برای صلح و پایان جنگ» توصیف کرد و خروج هیئتهای دیپلماتیک از سالن را نشانه «انزوای فزاینده» اسرائیل دانست. این تحلیل که در روزنامهای نزدیک به طیف میانهرو منتشر شد، نشان میداد که حتی در داخل اسرائیل نیز این سخنرانی نتوانسته اجماعی حول خود ایجاد کند.
پس از سخنرانی، نتانیاهو مجموعهای از دیدارهای دیپلماتیک را در نیویورک برگزار کرد. او نخست با خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین، دیدار کرد و از حمایت او از اسرائیل قدردانی نمود. میلی نیز در پاسخ نتانیاهو را «یکی از بزرگترین رهبران تاریخ جهان» خواند. سپس نتانیاهو نشستی مشترک با رؤسای جمهور پاراگوئه، پاناما و بولیوی برگزار کرد که در آن بر گسترش پیمانهای اسحاق و همکاری اقتصادی و امنیتی با آمریکای لاتین تأکید شد. او از این رهبران خواست به ابتکار آمریکایی برای خروج از دیوان بینالمللی کیفری بپیوندند و این نهاد را «فسادآلود» خواند.
چهارم: اقتصاد زیر فشار بدهیها
در حوزه اقتصادی، گزارشهای منتشرشده در بیست و پنجم سپتامبر تصویری از افزایش بدهی بخش خصوصی اسرائیل ارائه میداد. بر اساس دادههای بانک مرکزی اسرائیل، مانده کل بدهی بخش خصوصی غیرمالی اسرائیل در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ حدود سه و شش دهم درصد افزایش یافت و به حدود دو و شش دهم تریلیون شکل رسید. بدهی بخش تجاری با رشد چهار و دو دهم درصدی به حدود یک و هفت دهم تریلیون شکل رسید. نرخ رشد سالانه بدهی بانکی این بخش به حدود نوزده درصد رسید که نشاندهنده تسریع قابل توجه در روند استقراض بود. بخش قابل توجهی از این رشد ناشی از اعتبارات بانکی بود که عمدتاً به بخش خدمات مالی اعطا شده بود. بدهی خانوارها به نهصد و سی و پنج میلیارد شکل رسید.
در همین حال، گزارشهای تحلیلی نشان میداد که بانک مرکزی اسرائیل در اول سپتامبر نرخ بهره را به سه و بیست و پنج صدم درصد کاهش داده و روند تسهیل پولی تدریجی را ادامه داده است. همچنین، گزارشها حاکی از آن بود که بخش قابل توجهی از صادرات اسرائیل در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، حدود چهل درصد از صادرات کالایی به ارزش یازده و دو دهم میلیارد دلار، کالاهایی بودند که در خارج از مرزهای اسرائیل فروخته شده و از مرزهای این کشور عبور نکرده بودند.
پنجم: جامعه، خشونت و مرگهای خاموش
در حوزه اجتماعی، خبر قتل یک زن حدوداً سی ساله در حیفا، توجه رسانهها را به خود جلب کرد. این زن شب جمعه با جراحت در ناحیه گردن در خانهاش در خیابان استقلال حیفا پیدا شد و پس از انتقال به بیمارستان رمبام، مرگ او اعلام شد. پلیس صبح جمعه شریک زندگی بیست و هشت ساله او را برای بررسی نقش احتمالیاش در این حادثه بازداشت کرد.
انجمن میکال سلا، سازمان مبارزه با قتلهای خانوادگی و خشونت خانگی، در واکنش به این حادثه اعلام کرد که از ابتدای سال، بیست نفر در خانوادهها به قتل رسیدهاند: سیزده زن، چهار مرد، یک کودک شش ساله، یک کودک سه ساله و یک نوزاد. از میان این بیست قربانی، هشت نفر با سلاح گرم کشته شدهاند. بر اساس نظرسنجی که توسط انجمن زنان انجام شده بود، بیش از یک نفر از هر چهار زن در اسرائیل، یعنی بیست و هفت درصد، گزارش داده بود که خشونت از سوی شریک زندگی یا یکی از بستگان را تجربه کرده است. بر اساس آمار انجمن میکال سلا، از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، جهشی بیسابقه سی و شش درصدی در قتلهای خانوادگی ثبت شده است.
در خبری دیگر، یک کارگر بیست و دو ساله در یک کارخانه در جدیدا جان خود را از دست داد. این کارگر با جراحت چندسیستمی پیدا شد و تیمهای اورژانس نتوانستند او را احیا کنند.
ششم: رسانهها در رقابت بر سر پوشش
در حوزه رسانه، رقابت بر سر پوشش سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل متحد به یکی از محورهای اصلی تبدیل شد. بر اساس گزارش کיפה، کانال ۱۴ که سخنرانی را به طور کامل پخش کرده بود، توانست در ساعات پربیننده بینندگان بیشتری را جذب کند. برنامه «هپاتریوتیم» در این کانال به ریتینگ ده و یک دهم درصد رسید و در جایگاه دوم پرایم تایم قرار گرفت. در بخش اخبار، «مهدوره مرکزی» کانال ۱۲ با دوازده و سه دهم درصد ریتینگ در جایگاه اول قرار گرفت، کانال ۱۴ با هشت و یک دهم درصد در جایگاه دوم، کانال ۱۳ با سه و نه دهم درصد در جایگاه سوم، کانال کان با سه و چهار دهم درصد در جایگاه چهارم و آی۲۴ با یک و دو دهم درصد در جایگاه پنجم قرار گرفتند.
با این حال، در بخش نظرات خوانندگان، انتقادهای تندی به این پوشش وارد شد. یکی از خوانندگان نوشت: «این ریتینگ کاملاً جعلی است، دست از تماشای نمایشهای سازمان ملل بردارید و به خیابانها بیایید تا این رهبری را تغییر دهید.» خواننده دیگری نوشت: «هیچکس به جایی نشت. این یک اسپین است. بیدار شوید و این دولت را به انتخابات بفرستید.»