دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، در نیویورک با دونالد ترامپ دیدار کرد و آن را «تاریخی» خواند؛ و از سوی دیگر، ماریا کورینا ماشادو، رهبر اپوزیسیون و برنده جایزه صلح نوبل، در تلاش برای بازگشت به کشور با موانع پیاپی روبرو شد. در پس این رویدادها، بحران سانسور و بلوکه شدن دهها وبسایت خبری، تصویری پیچیده از وضعیت رسانهای ونزوئلا ترسیم میکند.
دیدار تاریخی رودریگز و ترامپ در نیویورک
مهمترین خبر روز، دیدار دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حاشیه هفتاد و نهمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک بود. خبرگزاری رسمی ریاستجمهوری ونزوئلا در گزارشی که در تاریخ ۲۳ سپتامبر منتشر شد، این دیدار را «تاریخی» توصیف کرد و نوشت: «رئیسجمهور جمهوری بولیواری ونزوئلا، دلسی رودریگز، از طریق کانالهای رسمی خود از برگزاری دیدار با رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، خبر داد؛ دیداری که رئیس دولت آن را برای هر دو ملت تاریخی خواند.»
بر اساس این گزارش، در گفتگوها تقویت روابط دوجانبه و تدوین یک دستور کار مشترک در حوزههای استراتژیک مانند انرژی، معدن، امنیت و سایر موضوعات مورد علاقه طرفین بررسی شد. رودریگز همچنین از حمایت دولت آمریکا در پی زلزلههای ۲۴ ژوئن قدردانی کرد و از تمایل خود برای هدایت روابط تاریخی دو کشور از طریق گفتگوی مستمر خبر داد.
روزنامه «ال یونیورسال» چاپ کاراکاس در ستون تحلیلی خود با عنوان «روز به روز ونزوئلا / فلوچارت» که در ۲۳ سپتامبر منتشر شد، جزئیات بیشتری از این دیدار ارائه کرد. بر اساس این گزارش که به نقل از رویترز، نیویورک پست و ال پائیس تهیه شده، در این دیدار موضوعاتی مانند انرژی، معدن و امنیت مورد بحث قرار گرفت. در این جلسه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه؛ اسکات بسنت، وزیر خزانهداری؛ سوزی وایلز، رئیس کارکنان کاخ سفید؛ و استیون میلر، مشاور ارشد ترامپ، حضور داشتند.
اما «ال یونیورسال» در تحلیلی انتقادی نوشت: «این دیدار نشاندهنده یک نزدیکی بین دو کشور بود. اما این نزدیکی از برابری زاده نشد؛ بلکه نشاندهنده تسلیم مطلق کاراکاس در برابر واشنگتن بود.» این روزنامه همچنین اشاره کرد که این دیدار تنها چند ساعت پس از آن برگزار شد که ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل از پیروزی نظامی خود در ونزوئلا تمجید کرد و این کشور را تحقیر کرد. ترامپ در بخشی از سخنرانی خود گفت: «در ژانویه، تحت رهبری من، ارتش ایالات متحده یک عملیات نظامی گسترده انجام داد که عمیقاً به پایتخت ونزوئلا نفوذ کرد.» او افزود: «این یک جنگ بود، اما شاید بزرگترین معاملهای باشد که تاکنون انجام شده است. غنائم از آنِ فاتح است.»
روزنامه «ال ناسیونال» نیز در همان روز در مقالهای تحلیلی به قلم خولیو کاستیانس، ضمن پرداختن به موضوع آزادی بیان و مبارزه با فساد، به طور غیرمستقیم به این دیدار اشاره کرد و نوشت: «آزادی بیان عنصری سازنده از دموکراسی است؛ بدون آن، یک وزیر آموزش و پرورش و یک وزیر آموزش عالی میتوانند دروغ بگویند که درآمد معلمان به ۵۰۰ دلار میرسد بدون اینکه کسی مخالفت کند.»
ماشادو و هفت تلاش ناکام برای بازگشت به میهن
در حالی که رودریگز در نیویورک با ترامپ دیدار میکرد، ماریا کورینا ماشادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، در پاناما در تلاش برای بازگشت به کشور با موانع پیاپی روبرو بود. روزنامه «ال اوبسروادور» چاپ اوروگوئه در گزارشی که در ۲۳ سپتامبر منتشر شد، نوشت: «ماریا کورینا ماشادو، رهبر اصلی اپوزیسیون ونزوئلا، تلاش کرد از طریق دریا و هوا به کشور بازگردد. دلسی رودریگز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با دونالد ترامپ دیدار کرد.»
بر اساس این گزارش، پدرو اوروچورتا، مدیر روابط بینالملل ماشادو، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس تأیید کرد که «بازگشت ماریا کورینا به ونزوئلا ممانعت شده است. در ساعات اخیر سه تلاش، از طریق دریا و هوا، از پاناما انجام شده که موفق نبوده است. این هفت تلاش — بله، هفت — در هفتههای اخیر است.»
حزب «ونت ونزوئلا» ویدئویی منتشر کرد که در آن ایدانیا چیرینوس، خبرنگار شبکه انتیان ۲۴ و همراه ماشادو در پاناما، جزئیات تلاشهای ناکام را شرح میداد. اولین تلاش یک سفر دریایی به سمت ونزوئلا بود که برای دوشنبه برنامهریزی شده بود. همه چیز آماده بود، حتی پاسپورت مهر شده بود، اما شرکت حملونقل با ادعای نقص فنی که آن را «عجیب» خواند، سفر را لغو کرد. روز بعد، ماشادو تلاش کرد به سمت آروبا پرواز کند تا مسیر را از طریق دریا ادامه دهد، اما هواپیما هرگز بلند نشد. بعدازظهر همان روز، صحنه با پروازی به سمت کوراسائو تکرار شد که آن نیز لغو گردید.
ماشادو پیشتر در ۲۹ ژوئن نیز اعلام کرده بود که دولت ونزوئلا فضای هوایی تجاری را برای جلوگیری از بازگشت او از پاناما بسته است. آن تلاش چند روز پس از زمینلرزههایی بود که کاراکاس و لا گوایرا را در ۲۴ ژوئن لرزانده بود و او میخواست در میان بحران به کشور بازگردد.
بحران سانسور: ۷۶ درصد وبسایتها همچنان بلوکه هستند
در پس این رویدادهای سیاسی، بحران سانسور اینترنتی در ونزوئلا همچنان ادامه داشت. سازمان غیردولتی «اسپاسیو پوبلیکو» در گزارشی که در ۲۳ سپتامبر منتشر شد، اعلام کرد که ۷۶ درصد از وبسایتهای فعال تحت نظارت همچنان با محدودیت دسترسی روبرو هستند. این سازمان یک بررسی فنی جدید بر روی ۱۶۷ وبسایت انجام داد و پس از حذف پورتالهای غیرفعال، سایتهای رهاشده و دامنههای تکراری، فهرستی از ۸۲ پلتفرم فعال را برای سنجش دسترسی تعیین کرد. از این گروه، ۵۰ سایت همچنان تحت بلوکه سیستماتیک قرار دارند، در حالی که ۱۲ سایت دیگر با بلوکه احتمالی روبرو هستند.
در میان صفحاتی که همچنان قابل دسترسی هستند، میتوان به «آلبرتو نیوز»، «افکتو کوکویو»، «ال پیتاسو»، «رونرونز»، «کرونیکا اونو»، «کارائوتا دیجیتال» و «ال استیمولو» اشاره کرد که به گفته این سازمان، چهار روز متوالی بدون ثبت ناهنجاری دسترسی را سپری کردهاند.
در مقابل، برخی از پورتالهایی که همچنان با بالاترین سطوح تداخل روبرو هستند، ۱۰۰ درصد بلوکه شدهاند؛ از جمله «اینفوبائه»، «ویپیآی تیوی» و «وال استریت ژورنال»، علاوه بر «کازادورس د فیک نیوز». سایر رسانهها و سازمانها نیز محدودیتهای بالایی را ثبت کردهاند. اسپاسیو پوبلیکو سطوح تداخل ۹۲ درصد برای «تالکوال»، ۸۸ درصد برای «لا پاتییا»، ۸۴ درصد برای «آرماندو.اینفو»، ۷۹ درصد برای «ال ناسیونال» و ۸۵ درصد برای «مؤسسه مطبوعات و جامعه» را گزارش کرد.
گزارش این سازمان همچنین نشان میدهد که محدودیتها به پورتالهای خبری محدود نمیشود، بلکه ابزارهای مورد استفاده برای حفظ حریم خصوصی یا دور زدن بلوکه دیجیتال را نیز در بر میگیرد. بر اساس این گزارش، ۲۷ سرویس ویپیان سطوح بلوکه بین ۸۸ تا ۹۷ درصد را نشان میدهند. در مورد اپلیکیشن پیامرسان رمزنگاریشده سیگنال، محدودیتها بین ۴۰ تا ۵۷ درصد قرار دارد، در حالی که شبکه تور و پلهای آن بلوکههایی بین ۳۸ تا ۴۱ درصد را ثبت کردهاند.
روزنامه «ال ناسیونال» در ستون خود در ۲۳ سپتامبر نوشت: «لغو اخیر بلوکه و سانسور رسانههای ارتباطی گامی در جهت درست است، اقدامی که به یک گذار دموکراتیک مؤثر کمک میکند. با این حال، این اقدام همچنان جزئی و محدود است: اگرچه برخی پورتالهای خبری دیگر بلوکه نیستند، برخی دیگر همچنان نمیتوانند فعالیت کنند؛ از جمله لا پاتییا، تالکوال و ال ناسیونال.»
دومین دور گفتگو: آزادی بیان در مرکز مذاکرات
در همین حال، دومین دور گفتگو میان دولت و بخشی از اپوزیسیون ونزوئلا که با محوریت آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات در جریان بود، در ۲۳ سپتامبر ادامه یافت. پورتال «تالکوال» در گزارشی اعلام کرد که این دور از گفتگو تا ۲۵ سپتامبر تمدید شده است. در این مذاکرات، کمیسیون ملی مخابرات ونزوئلا (کوناتل) پذیرفت که محدودیتهای ارتباطی را لغو کند و قرار است پارلمان ونزوئلا به ریاست خورخه رودریگز در روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر جلسهای برگزار کند تا انتصاب کمیته مقدماتی را نهایی کند.
روزنامه «ال یونیورسال» نیز در ۲۳ سپتامبر در گزارش خود با عنوان «روز به روز ونزوئلا» به این موضوع اشاره کرد و نوشت که هیئتهای دولت و مجلس ملی منتخب سال ۲۰۱۵ توافق کردند یک کمیسیون مشترک برای پیگیری توافقات تشکیل دهند و تا چهارشنبه ۲۳ سپتامبر در جلسه دائمی باقی بمانند.
رویدادهای داخلی: از فاجعه انسانی تا پیشرفتهای زیرساختی
در کنار اخبار سیاسی، رسانههای ونزوئلا در ۲۳ سپتامبر رویدادهای داخلی متعددی را نیز پوشش دادند. پورتال «ال پیتاسو» خبری منتشر کرد که بازتاب گستردهای یافت: مرگ یک کودک سه ساله در ال مانتکو، ایالت بولیوار، که جسد او روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر در منطقهای نزدیک به باند فرودگاه محلی پیدا شد. بر اساس گزارشها، کودک در حالی که مادرش سر کار بود، تحت مراقبت پدرش قرار داشت. پدر به عنوان مظنون اصلی معرفی شد و خود را به پلیس معرفی کرد. همسایگان به رسانههای محلی گفتند که پدر پس از شنیدن گریه کودک او را مورد ضرب و شتم قرار داده است. روایتهای دیگری نیز حاکی از آن است که کودک از گرسنگی گریه میکرده، اما این انگیزه احتمالی توسط مقامات تأیید نشده است. این حادثه اعتراضاتی را در مقابل مقر پلیس برانگیخت و برخی معترضان به ساختمان آسیب رساندند و گروهی موفق شدند مرد را بیرون بکشند و او را مورد حمله قرار دهند.
روزنامه «دیاریو اولتیمو را دیجیتال» نیز در ۲۳ سپتامبر چندین گزارش داخلی منتشر کرد. از جمله، خبر گسترش بیش از ۴۳ هزار پورت نوری در ایالتهای آپوره، باریناس، کوجِدس، گواریکو و پورتوگسا برای گسترش اتصال به اینترنت شرکت مخابراتی کانتیوی؛ و خبر آسفالتریزی بیش از هزار تن مخلوط آسفالتی در شهرک لاس ایناوی در گواناریتو به عنوان بخشی از برنامه «صفر چاله» دولت محلی.
خبرگزاری «ونویژن» نیز گزارش داد که انفجار خط لوله اصلی آبرسانی منطقهای تاچیرا منجر به آبگرفتگی مغازهها و تخریب یک خودرو شد.
اقتصاد و بازارهای جهانی: تأثیر تنشها بر ونزوئلا
در بعد اقتصادی، پورتال «مونیتورئاموس» در ۲۳ سپتامبر گزارش داد که تنها سه کشتی حامل مواد اولیه از تنگه هرمز عبور کردند که کاهش شدیدی نسبت به میانگین متحرک حدود ۱۵ کشتی در ۱۰ روز گذشته نشان میدهد. دادههای شرکت ردیابی کشتی کپلر نشان داد که در ساعات اولیه چهارشنبه تنها سه کشتی، از جمله یک نفتکش پاناماکس، در حال خروج از تنگه بودند. این کاهش ترافیک دریایی همزمان با تهدیدهای دونالد ترامپ علیه ایران و اعلام شرایط تهران برای پایان جنگ رخ داد.
بر اساس گزارش خبرگزاری «المیادین» اسپانیایی، ایران از طریق یک میانجی در حاشیه سازمان ملل شرایط خود را برای بازگشایی تنگه هرمز به آمریکا اعلام کرد. این تحولات میتواند بر صادرات نفت ونزوئلا که در پی تحریمها و اختلالات خطوط دریایی تحت فشار است، تأثیر بگذارد.
جمعبندی: رسانههای ونزوئلا میان دو روایت
رسانههای ونزوئلا در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ تصویری دوگانه از کشورشان ارائه کردند. از یک سو، خبرگزاری رسمی ریاستجمهوری دیدار دلسی رودریگز با دونالد ترامپ را «تاریخی» خواند و بر تقویت روابط دوجانبه و همکاری در حوزههای انرژی، معدن و امنیت تأکید کرد. از سوی دیگر، روزنامههای مستقل مانند ال یونیورسال و ال ناسیونال این دیدار را نشانه «تسلیم مطلق کاراکاس در برابر واشنگتن» و «تحقیر ونزوئلا» توسط ترامپ تفسیر کردند.
در حالی که رودریگز در نیویورک از دستاوردهای دیپلماتیک سخن میگفت، ماشادو در پاناما با موانع پیاپی برای بازگشت به میهن روبرو بود و رسانههای مستقل از هفت تلاش ناکام او خبر میدادند. همزمان، بحران سانسور اینترنتی همچنان ادامه داشت و ۷۶ درصد وبسایتهای خبری تحت نظارت، بلوکه یا با محدودیت شدید دسترسی روبرو بودند.
دومین دور گفتگو میان دولت و اپوزیسیون بر محور آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات در جریان بود و کمیسیون ملی مخابرات وعده لغو محدودیتها را داده بود، اما سازمانهای مستقل مانند اسپاسیو پوبلیکو تأکید کردند که این لغو «واقعی، اما گزینشی و ناقص» بوده است. در بعد داخلی نیز رسانهها از فاجعه انسانی در ایالت بولیوار تا پیشرفتهای زیرساختی در ایالتهای غربی را پوشش دادند، که نشان میدهد ونزوئلا همزمان با بحرانهای سیاسی و اقتصادی دست و پنجه نرم میکند.
آنچه از مطبوعات ونزوئلا در این روز برمیآید، تصویری از کشوری است که میان دو روایت متضاد گرفتار شده است: روایت رسمی که از دیپلماسی، توسعه و گفتگو سخن میگوید، و روایت مستقل که از سانسور، سرکوب و انزوای بینالمللی خبر میدهد. شکاف میان این دو روایت، نه تنها عمق بحران سیاسی ونزوئلا را آشکار میکند، بلکه نشان میدهد که رسانههای این کشور خود نیز بخشی از نبرد بر سر آینده ونزوئلا شدهاند.