امروز رسانههای عربستان همزمان با دو رویداد بزرگ روبرو بودند: جشنهای نود و ششمین روز ملی این کشور و ادامه تنشهای امنیتی و اقتصادی ناشی از جنگ در منطقه. روزنامههای سعودی در این روز تصویری دوگانه ارائه کردند؛ از یک سو سرزمینی که با پرچمهای سبز و آتشبازی در حال جشن گرفتن است و از سوی دیگر کشوری که موشکهای بالستیک به سمت پایتختش شلیک میشود، اقتصادش به دلیل جنگ در تنگه هرمز تحت فشار است و نیروهایش در مرزهای جنوبی با تهدید روبرو هستند.
روز ملی نود و ششم: «عزتمان در طبعمان است»
روزنامههای عربستان از روزها قبل خود را برای پوشش گسترده روز ملی آماده کرده بودند. شعار رسمی امسال «عزّنـا بطبعنـا» (عزتمان در طبعمان است) بود که هیئت عمومی سرگرمی در ژوئیه گذشته آن را اعلام کرد. این شعار بر ارزشهایی مانند شجاعت، بینش، اصالت، همت، بخشش و سخاوت استوار است.
روزنامه «البلاد» در گزارش مفصلی نوشت که این مناسبت ملی در حالی فرا میرسد که پادشاهی تحت رهبری ملک سلمان بن عبدالعزیز و محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر، مسیر خود را با تکیه بر میراث راسخ و چشمانداز ۲۰۳۰ ادامه میدهد و به دنبال تقویت توانمندیها، ارتقای جایگاه بینالمللی و ایجاد مشارکتهای جدید است. این روزنامه همچنین به سابقه تاریخی ملک عبدالعزیز، بنیانگذار عربستان مدرن، اشاره کرد که در سال ۱۸۷۷ متولد شد و پس از سالها تلاش توانست سرزمینهای پراکنده جزیره العرب را تحت یک پرچم متحد کند.
روزنامه «عرب» چاپ لندن در تحلیلی عمیقتر نوشت که امسال جشن روز ملی در شرایطی برگزار میشود که منطقه شاهد تشدید تنشهای چندگانه است؛ از جنگ با ایران تا اختلال در کشتیرانی در خلیج فارس و دریای سرخ. این روزنامه تأکید کرد که ثبات به عنوان عنصر پیونددهنده میان حفاظت از دستاوردها و ادامه پروژههای توسعه در چارچوب چشمانداز ۲۰۳۰ برجسته میشود.
روزنامه «الوطن» در مقالهای با عنوان «دست دادن شکوه و بیعت» نوشت که این دستدادن میان ملت و رهبری، تنها یک پروتکل سیاسی گذرا نیست، بلکه تجدید یک پیمان عمیق و یک قرارداد اجتماعی اصیل است. این روزنامه افزود که وقتی دست شهروند با دست رهبر گره میخورد، همه چالشها در برابر دیوار این وحدت فرو میریزند.
جشنهایی که آسمان شهرها را روشن کرد
در سطح میدانی، جشنهای روز ملی در سراسر عربستان با برنامههای گستردهای همراه بود. شبکه «العربیه» گزارش داد که آتشبازی در ساعت نه شب روز چهارشنبه در نُه شهر ریاض، جده، مدینه، خُبر، بریده، حائل، تبوک، الباحه و عرعر برگزار شد. در ریاض، خیابانها و میدانها و ساختمانها با رنگ سبز آراسته شدند و داوطلبان با همکاری بخش غیرانتفاعی، مدارس و ساکنان محلهها پرچمها را نصب کردند.
روزنامه «الشرق الأوسط» چاپ لندن در گزارشی جامع نوشت که ساختمانهای دولتی، مجتمعهای تجاری و حتی قصرهای گلی و بناهای تاریخی در تمام سیزده منطقه عربستان با نورپردازی سبز آراسته شدند. در امتداد خیابان ملک فهد ریاض، ترکیبهای معماری با نور در هم آمیخت و سبز به یک زبان بصری تبدیل شد که پرچم کشور را جشن میگرفت.
هیئت توسعه دروازه الدرعیه نیز برنامههایی شامل نمایشهای نظامی و فعالیتهای تاریخی و فرهنگی برگزار کرد. در منطقه «ملهم» در شمال ریاض، بستهای از برنامهها در طول دو روز شامل نمایشهای هوایی، رژه سوارهنظام و مشارکت میدانی گارد ملی و نیروی زمینی برگزار شد.
روزنامه «عکاظ» گزارش داد که علا نیز میزبان برنامههای میراثی و فرهنگی در روزهای ۲۳ و ۲۴ سپتامبر بود. میدان المنشیه در روز ۲۳ سپتامبر میزبان بخشی از برنامههای اصلی شامل موسیقی ملی، برنامههای کودکان و رقص شمشیر سنتی سعودی بود.
هلال احمر و آمادگی برای جشنها
در حالی که شهرها در حال جشن گرفتن بودند، نهادهای امدادی نیز در حالت آمادهباش کامل قرار داشتند. پایگاه «سبق» گزارش داد که هلال احمر عربستان در منطقه ریاض سطح آمادگی امدادی و عملیاتی خود را در روزهای ۲۳ و ۲۴ سپتامبر افزایش داد. این طرح شامل ۱۰۴ سایت در سراسر منطقه ریاض با پشتیبانی ۱۴۷ آمبولانس و ۲۲ خودروی واکنش بود. همچنین ۵۷ تیم امدادی پیاده در مکانهای پرتراکم جمعیت مستقر شدند تا پاسخ فوری به موارد اضطراری ارائه دهند.
تبریکهای بینالمللی: از ریاض تا واشنگتن و قاهره
روز ملی عربستان با موج گستردهای از پیامهای تبریک از سراسر جهان همراه بود. خبرگزاری رسمی سعودی (واس) گزارش داد که جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، بالاترین تبریکات و گرمترین آرزوهای خود را به ملک سلمان و محمد بن سلمان و ملت عربستان تقدیم کرد. او در این پیام بر نقش محوری عربستان در تحکیم پیوندهای همبستگی و همکاری میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس تأکید کرد.
روزنامه «عکاظ» نیز گزارش داد که امیر قطر و امیر مغرب از جمله رهبرانی بودند که تبریکات خود را به ملک سلمان و ولیعهد ارسال کردند. همچنین خبرگزاری واس گزارش داد که عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، در پیامی جداگانه روز ملی عربستان را به ملک سلمان و محمد بن سلمان تبریک گفت.
در سطح فراتر از منطقه، واس گزارش داد که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیهای فرا رسیدن روز ملی عربستان را تبریک گفت.
ملک سلمان: یادآوری بنیانهای راسخ دولت
ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان، در پیامی که در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، ضمن تبریک روز ملی به ملت عربستان نوشت: «در روز ملی، آن بنیانهای راسخی را که این کشور مبارک به فضل خدا و سپس با عزم و رهبری ملک عبدالعزیز بن عبدالرحمن بنیان نهاده، یادآور میشویم؛ بنیانهایی برای حفظ عقیده و برپایی عدالت. از خدا میخواهیم امنیت، ثبات و شکوفایی کشورمان را پایدار بدارد.»
روزنامه «الوطن» در مقالهای تحلیلی نوشت که عربستان امروز با سؤالی بزرگ روبروست: چگونه این کشور در میان فروپاشی توهمات قدرت در اطرافش، استوار باقی مانده است؟ این روزنامه پاسخ را در توانایی عربستان برای ترکیب امنیت نظامی با توسعه اقتصادی و ثبات اجتماعی جستجو کرد.
تهدید امنیتی: انفجارها در ریاض و هشدار در مرزهای جنوبی
اما در پس زمینه جشنها، اخبار امنیتی نگرانکنندهای نیز منتشر شد. خبرگزاری «مهر» ایران و چند رسانه دیگر گزارش دادند که انفجارهای شدیدی ریاض، پایتخت عربستان را لرزاند و فعالیتهای فرودگاه بینالمللی این شهر متوقف شد. بر اساس این گزارشها، این انفجارها ناشی از حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح یمن بود. با این حال، خبرگزاری فرانسه در گزارشی جداگانه اعلام کرد که ویدئویی که ادعا میشود بمباران فرودگاه ریاض توسط حوثیها را نشان میدهد، با هوش مصنوعی ساخته شده است.
روزنامه «ینی شفق» ترکیه گزارش داد که سازمان دفاع مدنی عربستان روز چهارشنبه در مناطق جازان و نجران در جنوب کشور «پایان خطر» را اعلام کرد، دقایقی پس از آنکه هشدار درباره خطری نامشخص صادر شده بود. این دو منطقه در مرز با یمن واقع شدهاند. در هفتههای گذشته، مقامات سعودی هشدارهای مشابهی در چندین شهر و منطقه دیگر نیز صادر کرده بودند.
حوثیها: سرنگونی هواپیمای شناسایی سعودی
در تحولی مرتبط، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، روز چهارشنبه ادعا کرد که این گروه یک هواپیمای شناسایی مسلح وابسته به ارتش سعودی را در حال انجام «مأموریتهای خصمانه» در حریم هوایی استان تعز سرنگون کرده است. عربستان هنوز به این ادعا پاسخ نداده است.
پوشش رسانهای جنگ: روایتی از دو سو
رسانههای سعودی در پوشش درگیریهای مرزی، لحنی تهاجمیتر از گذشته اتخاذ کردند. روزنامه «عکاظ» به نقل از ملک سلمان گزارش داد که پادشاه عربستان حوثیهای یمن را «شبهنظامیان تروریست» خواند و اقدامات آنان را که ادعا میشود بارها شهر مقدس مکه را هدف قرار دادهاند، محکوم کرد. این اظهارات در جلسه کابینه سعودی به ریاست ملک سلمان در روز سهشنبه در جده بیان شد.
پایگاه «سبق» در مقالهای با عنوان «عربستان شادی را انتخاب میکند» نوشت که تصویر موشک بالستیک حوثیها به سمت ریاض و تصویر خیابانهای آراسته به پرچمهای سبز، دو روی سکهای هستند که یک واقعیت را نشان میدهند: عربستان خطر را نادیده نگرفته، اما اجازه نداده که این خطر بیش از حد ارزشش، زندگی مردم را مختل کند.
پرونده اقتصادی: جنگ و تنگه هرمز اقتصاد عربستان را تحت فشار قرار میدهد
در بعد اقتصادی، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) روز چهارشنبه پیشبینی جدیدی منتشر کرد که نشان میدهد اقتصاد عربستان در سال ۲۰۲۶ به میزان ۱.۸ درصد انقباض خواهد یافت. این پیشبینی در تضاد شدید با عملکرد سال ۲۰۲۵ است که در آن تولید ناخالص داخلی عربستان ۴.۶ درصد رشد کرده بود. این سازمان پیشبینی میکند که اقتصاد عربستان در سال ۲۰۲۷ با رشد ۴.۱ درصدی بهبود یابد.
این سازمان دلیل اصلی این انقباض را کاهش عرضه نفت و گاز خلیج فارس و دشواری در حمل محصولات ناشی از اختلال در تنگه هرمز و تنگه بابالمندب عنوان کرد. به گفته OECD، مدت زمان اختلال در صادرات تعیینکننده عملکرد اقتصادی کشورهای منطقه خواهد بود و یک بحران طولانیتر میتواند قیمت نفت و گاز را در سطوح بالا نگه دارد و هزینهها را برای شرکتها و مصرفکنندگان افزایش دهد.
با این حال، این سازمان پیشبینی کرد که تورم عربستان در سال ۲۰۲۶ به نسبت کنترلشده باقی بماند و به ۱.۸ درصد برسد و در سال ۲۰۲۷ به ۲.۱ درصد افزایش یابد.
در همین زمینه، خبرگزاری «بلاد» گزارش داد که عربستان قصد دارد صادرات نفت خود را از طریق خط لوله حیاتی «شرق-غرب» در روزهای آینده از سر بگیرد. این اقدام میتواند به کاهش فشار بر صادرات نفت این کشور در پی اختلال در مسیرهای دریایی کمک کند.
دیپلماسی در نیویورک: فیصل بن فرحان در نشست ترامپ
در بعد دیپلماتیک، روزنامه «الیوم السابع» مصر گزارش داد که فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، روز سهشنبه در نشستی چندجانبه که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در نیویورک فراخوانده بود، شرکت کرد. در این نشست نمایندگانی از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و همچنین مصر، عراق، اردن، لبنان، سوریه و ترکیه حضور داشتند.
بر اساس گزارش وزارت خارجه عربستان، این نشست «تحولات اوضاع در خاورمیانه و در رأس آن تشدید تنشهای منطقهای و پیامدهای آن بر امنیت و ثبات منطقه، و چالشهای مرتبط با امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و بابالمندب» را بررسی کرد. همچنین «تلاشهای هدفمند برای مهار تنشها و جلوگیری از گسترش دامنه درگیری در منطقه و تقویت مسیرهای سیاسی و دیپلماتیک برای حل بحرانهای موجود» در این نشست بررسی شد.
در این نشست، سفیر عربستان در آمریکا، شاهزاده ریما بنت بندر بن سلطان، و شاهزاده عبدالله بن خالد بن سعود، مدیر کل اداره برنامهریزی سیاستها، و منال رضوان، مشاور فرستاده ویژه وزیر خارجه برای مذاکرات و تلاشهای صلح، حضور داشتند.
نقش بشردوستانه: پروژه «مسام» و پاکسازی ۵۹۲ هزار مین
در کنار اخبار سیاسی و اقتصادی، روزنامه «النهار» گزارش داد که اسامه بن یوسف القصیبی، مدیر کل پروژه «مسام» برای پاکسازی مین در یمن، در پیامی روز ملی عربستان را تبریک گفت و از تلاشهای بشردوستانه این کشور در یمن تقدیر کرد. او اعلام کرد که پروژه مسام از زمان تأسیس خود موفق شده بیش از ۵۹۲ هزار مین و مواد منفجره عملنکرده را پاکسازی کند.
قصیبی افزود که این پروژه نه تنها در یمن، بلکه در منطقه خاورمیانه به مهمترین و تأثیرگذارترین پروژه بشردوستانه تبدیل شده است.
امنیت سایبری: رتبه اول جهانی برای سومین سال متوالی
روزنامه «الریاض» در گزارشی تخصصی اعلام کرد که عربستان برای سومین سال متوالی رتبه اول جهانی در شاخص امنیت سایبری را حفظ کرده است. این رتبهبندی بر اساس کتاب سالانه رقابتپذیری جهانی ۲۰۲۶ منتشرشده توسط مؤسسه بینالمللی توسعه مدیریتی در سوئیس اعلام شد.
این روزنامه نوشت که تحول دیجیتال عربستان در چارچوب چشمانداز ۲۰۳۰ با گسترش رایانش ابری، هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال همراه شده و اهمیت امنیت سایبری برای حفاظت از دادهها و زیرساختها را برجستهتر کرده است.
جمعبندی: جشن در سایه بحران
رسانههای عربستان در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ تصویری چندلایه از کشورشان ارائه کردند. از یک سو، جشنهای روز ملی با شکوهی بیسابقه در سراسر کشور برگزار شد و رهبران جهان از واشنگتن تا قاهره و دوحه تبریک گفتند. از سوی دیگر، موشکهای بالستیک به سمت ریاض شلیک شد، اقتصاد کشور به دلیل جنگ در منطقه با انقباض ۱.۸ درصدی روبرو شد و نیروهای سعودی در مرزهای جنوبی با تهدید حوثیها دست و پنجه نرم میکردند.
روزنامه «عرب» این تناقض را به بهترین شکل خلاصه کرد: جشن روز ملی در میان تشدید تنشهای سیاسی، نظامی و اقتصادی نه یک رویداد گذرا و نه صحنهای جدا از واقعیت است. عربستان در شرایطی جشن میگیرد که منطقه در یکی از حساسترین و پرتنشترین مراحل خود قرار دارد.
رویکرد رسانههای سعودی در این روز، ترکیبی از نمایش قدرت و وحدت ملی از یک سو و هشدار نسبت به تهدیدهای امنیتی و اقتصادی از سوی دیگر بود. آنها تلاش کردند روایتی ارائه دهند که در آن عربستان همزمان قوی، آسیبپذیر، جشنگیر و هوشیار نشان داده شود؛ کشوری که پرچمهای سبز را بر فراز خیابانها برافراشته اما چشمانش به آسمان و مرزها دوخته شده است.