۱. انتخاباتی که همه چیز را میبلعد
یدیعوت آحارونوت، پرشمارگانترین روزنامه اسرائیل، امروز در تیتر اصلی خود نوشت: «۷۲ ساعت سرنوشتساز.» این روزنامه در گزارشی مفصل، به یاد آورد که در انتخابات قبلی، ۴۱۷ هزار رأی — حدود ۹ درصد از کل آرا — به احزابی داده شد که از آستانه ۳.۲۵ درصدی عبور نکردند و بهاصطلاح «سوختند.» نتانیاهو اکنون با تمام قوا میکوشد از تکرار این فاجعه جلوگیری کند.
اسرائیل هیوم، روزنامهای که به میریام ادلسون، همسر شلدون ادلسون میلیاردر، تعلق دارد و بهعنوان تریبون غیررسمی نتانیاهو شناخته میشود، امروز در گزارشی از «اتحاد تاریخی راست» خبر داد. بر اساس این گزارش، بزالل اسموتریچ (رهبر صهیونیسم مذهبی) و موشه فیگلین (رهبر حزب زهوت) توافق کردهاند با فهرست مشترک به انتخابات بروند. اسموتریچ که در نظرسنجیهای سال گذشته بیش از چهار کرسی به دست نیاورده بود، اکنون با اتحاد با فیگلین — که حزبش هرگز از آستانه عبور نکرده — امیدوار است آرای راست مذهبی را از هدر رفتن نجات دهد.
اما نتانیاهو به این اتحاد بسنده نکرده. او در تماسهای تلفنی مکرر، سرتیپ (ذخیره) اوفیر وینتر، رهبر جدید حزب «عمچا اسرائیل» (ملت من، اسرائیل)، را تحت فشار گذاشته تا به فهرست مشترک راست بپیوندد. وینتر اما در مصاحبهای با کانال ۱۲ پیشنهادهای اتحاد را رد کرد و گفت: «من به کسی که ۷ اکتبر را به من داد، اعتماد نمیکنم.» اشاره او به نتانیاهو بود — نخستوزیری که در طول ۱۸ سال حضورش در قدرت، بارها وعده امنیت داده و در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، بزرگترین شکست اطلاعاتی تاریخ اسرائیل رخ داد.
در سمت مقابل، بنی گانتز، خیلی تروپر و یوآز هندل — سه چهره شاخص اردوگاه میانهرو — تحت فشار شدید حزب یشار! به رهبری گادی آیزنکوت قرار دارند تا از رقابت کنار بکشند. آیزنکوت که خود از فرماندهان سابق ارتش و از معماران توافق آتشبس با لبنان در سال ۲۰۲۴ بود، در هفتههای اخیر با وعده «غافلگیری» انتخاباتی، اردوگاه میانهرو را به تکاپو انداخته است.
آخرین نظرسنجیها که امروز در رسانههای اسرائیل منتشر شد، تصویری مبهم ارائه میدهد:
- کانال ۱۳: یشار! ۲۲ کرسی، لیکود ۱۸ کرسی، بنت ۱۳ کرسی، دموکراتها ۹ کرسی، لیبرمن ۹ کرسی، اسموتریچ-فیگلین ۶ کرسی، وینتر ۵ کرسی، بن گویر ۵ کرسی.
- معاریو: یشار! ۲۳ کرسی، لیکود ۱۸ کرسی.
- پلتفرم پیشبینی پالیمارکت: شانس یشار! برای کسب بیشترین کرسی: ۶۲٪. شانس لیکود: ۳۹٪.
این اعداد، در نگاه اول، یک پیروزی قاطع برای آیزنکوت را نشان میدهند. اما واقعیت پیچیدهتر است. اورشلیم پست در تحلیلی که امروز منتشر کرد، هشدار داد که «پیروزی در تعداد کرسی، لزوماً به معنای توانایی تشکیل دولت نیست.» بر اساس محاسبات این روزنامه، حتی اگر یشار! ۲۳ کرسی به دست آورد، اردوگاه راست (لیکود، اسموتریچ-فیگلین، وینتر، بن گویر، و احزاب مذهبی) میتواند روی کاغذ به ۶۱ کرسی برسد — دقیقاً نصف به علاوه یک. و این یعنی نتانیاهو، با وجود شکست در تعداد کرسی، ممکن است همچنان نخستوزیر بماند.
این تناقض — پیروزی در کرسی، شکست در قدرت — یکی از ویژگیهای ساختاری نظام سیاسی اسرائیل است. در این نظام، نخستوزیر توسط کنست انتخاب میشود، نه مستقیماً توسط مردم. و در شرایطی که احزاب کوچک میتوانند با ۳.۲۵ درصد آرا، ۴ یا ۵ کرسی به دست آورند، قدرت چانهزنی آنها بهشدت افزایش مییابد. اسموتریچ و بن گویر، که در نظرسنجیها هر کدام تنها ۴ تا ۶ کرسی دارند، میتوانند بهعنوان «وزنه تعادل» عمل کنند و در ازای حمایت از نتانیاهو، خواستههای حداکثری خود — از جمله گسترش شهرکها، اصلاحات قضایی، و محدودیتهای بیشتر برای فلسطینیها — را تحمیل کنند.
۲. «نزا»: فیلمی که اسرائیل را به دو نیم کرد
در حالی که رسانههای اسرائیلی بر انتخابات متمرکز شدهاند، یک فیلم — یک مستند ۸۰ دقیقهای — به بحرانی تمامعیار تبدیل شده است. «نزا» (NAZA)، ساخته یووال آبراهام و راخل شور، در جشنواره ونیز جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کرد و از آن زمان، به یک زلزله سیاسی در اسرائیل تبدیل شده است.
نام فیلم، مخفف «نزک اگاوی» (Nezek Agavi) — اصطلاحی در ارتش اسرائیل به معنای «آسیب جانبی قابل قبول» — است. فیلم بر اساس شهادت ۲۴ نفر از اعضای سابق ارتش و دستگاههای اطلاعاتی اسرائیل ساخته شده که در آنها، از جمله، گفته میشود که در حملات هوایی، «تعداد غیرنظامیان کشتهشده» بهعنوان یک متغیر در محاسبات نظامی وارد میشد.
هاآرتس، روزنامهای که خود را «روزنامه لیبرال اسرائیل» میداند و در طول سالهای گذشته بارها اسناد و شهادتهای افشاگرانه منتشر کرده، در تحلیلی که روز ۱۸ سپتامبر منتشر شد، نوشت: «خشم بر سر «نزا» خط پایانی را تغییر نمیدهد: اسرائیل در غزه جنایات جنگی مرتکب شده است.» این تحلیل — که توسط یک روزنامهنگار اسرائیلی نوشته شده — تأکید میکند که «روایتهای شاهدان عینی از آنچه در نوار غزه رخ داد، برای همه کسانی که آماده دیدن هستند، وجود دارد. نیازی به اغراق نیست، زیرا آنچه در طول جنگ رخ داد، بهاندازه کافی نگرانکننده است.»
نویسنده اعتراف میکند که خودش فیلم را ندیده، اما مانند همه اسرائیلیها نظری درباره آن دارد — نه درباره خود فیلم، بلکه درباره «کشمکش خودحقبهجانب و وحشتزدهای که در اسرائیل پس از نمایش آن به وجود آمد، در حالی که تقریباً هیچیک از کسانی که اظهارنظر میکردند، فیلم را ندیده بودند.»
این جمله، یکی از دقیقترین توصیفها از وضعیت اسرائیل امروز است: جامعهای که درباره چیزی بحث میکند که ندیده، و درباره چیزی سکوت میکند که دیده.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در ویدئویی که روز چهارشنبه منتشر کرد، مستقیماً به «نزا» و سازندگانش حمله کرد و آنها را به «خیانت» و «حمایت از دشمن» متهم کرد. او سپس وعده داد لایحهای را به کنست ارائه دهد که به دولت اجازه میدهد تابعیت اسرائیلیهایی را که «در خارج از کشور به سربازان اسرائیلی توهین میکنند» لغو کند.
کمیته حمایت از روزنامهنگاران (CPJ) در گزارشی که روز ۱۷ سپتامبر منتشر شد، این اقدام را «تشدید خطرناک در تلاشهای رسمی برای ارعاب و مجازات روزنامهنگاران» توصیف کرد. سارا قودا، مدیر منطقهای CPJ، گفت: «مقامات اسرائیلی از تهدیدهای عمومی علیه روزنامهنگاران به سمت پیگیری قانونگذاری حرکت میکنند که میتواند تابعیت آنها را به دلیل گزارشهایشان سلب کند. این یک تهدید جدی برای آزادی مطبوعات است.»
در همین حال، دهها اسرائیلی راستگرای افراطی روز چهارشنبه بیرون خانه والدین راخل شور در ساویون تجمع کردند و خواستار اعدام او شدند. در ویدئویی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، معترضان شعار «حکم اعدام برای خائنان» سر میدادند. پلیس و پلیس مرزی به محل اعزام شدند، اما هیچکس بازداشت نشد.
سازمان «عین هاشویعیت» (چشم هفتم)، که بر رسانههای اسرائیل نظارت میکند، در گزارشی که امروز منتشر کرد، از «جهش در تحریک به خشونت و فراخوانها برای ارتکاب جنایات جنگی در رسانههای اسرائیل» خبر داد. بر اساس این گزارش، بحثهای مربوط به «نزا» به اوج خود رسیده و رسانههایی مانند i24 و کانال ۱۴ در صدر این تحریکات قرار دارند. این گزارش میافزاید: «تناقض درونی این گفتمان این است که انکار ارتکاب جنایات جنگی با فراخوانها برای ارتکاب جنایات جنگی همراه است.»
این جمله — «انکار جنایات جنگی با فراخوان برای ارتکاب جنایات جنگی همراه است» — شاید دقیقترین توصیف از وضعیت رسانهای اسرائیل در این روز باشد. در کانال ۱۴، مجری برنامه «هاپاتریوتیم» (میهنپرستان) در یکی از قسمتهای اخیر گفته بود: «ما باید همه بچههایشان را بکشیم.» این جمله — که در ۳۰ ساعت برنامهای که VRT NWS بررسی کرده، یکی از دهها جمله مشابه است — بازتابدهنده یک گفتمان است که در آن، «ما» و «آنها» بهطور مطلق از هم جدا میشوند و «آنها» — یعنی فلسطینیها — از هر حقوق انسانی محروم میشوند.
۳. هزار و هشتاد و دومین روز جنگ
در حالی که رسانههای اسرائیلی بر «نزا» و انتخابات متمرکز شدهاند، جنگ در چند جبهه ادامه دارد.
نیوزرو (NEWSru.co.il)، وبسایت خبری روسیزبان اسرائیل، امروز در گزارش روزانه خود نوشت که عملیات ارتش اسرائیل در کرانه باختری ادامه دارد و ارتش کنترل «منطقه حائل» در جنوب لبنان و جنوب غربی سوریه را در دست دارد. در غزه، اگرچه آتشبس بهطور رسمی برقرار است، ارتش اسرائیل بیش از ۶۰ درصد از خاک این منطقه را کنترل میکند.
کانال ۱۳ گزارش داد که رسانههای لبنانی از حملات ارتش اسرائیل در منطقه میس الجبل در استان نبطیه در جنوب لبنان خبر دادهاند. بنیاد ملی مقاومت لبنان گزارش داد که ارتش اسرائیل روز دوشنبه ۱۷ خانه را در منطقه المنصوری منفجر کرده است. لورینت دیلی نیز گزارش داد که روز دوشنبه حملات هوایی اسرائیل شش روستا در جنوب لبنان را هدف قرار داده، در حالی که آتش توپخانه ۱۵ روستای دیگر را زیر باران گلوله گرفته است.
کانال ۱۳ همچنین از اظهارات سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، حسین محبی، خبر داد که گفته: «اگر به ما حمله شود، از سلاح جدیدی استفاده خواهیم کرد.» او مدعی شده که نیروهای ایرانی آزمایش یک سلاح جدید علیه یک ناو هواپیمابر آمریکایی را با موفقیت انجام دادهاند. رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، نیز پیش از عزیمت به مجمع عمومی سازمان ملل گفته: «جنایات انجامشده علیه ملت ایران را به نمایش خواهیم گذاشت.»
اما در میان این اخبار، یک عدد بهطور سیستماتیک غایب است: تلفات غیرنظامی فلسطینی. بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه، از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۳ هزار فلسطینی کشته شدهاند. هاآرتس به این آمار اشاره میکند، اما اسرائیل هیوم، کانال ۱۴ و کانال ۷ تقریباً هیچ اشارهای به آن نمیکنند. در گزارشهای آنها، «عملیات ارتش» و «پاسخ به تروریسم» جای «کشتهشدگان» را میگیرد. این، یک انتخاب زبانی است — انتخابی که در آن، کشتهشدگان فلسطینی به عدد تبدیل میشوند، و اعداد، احساسات برنمیانگیزند.
۴. کرانه باختری: خشونتی که در سایه انتخابات دیده نمیشود
در حالی که رسانههای اسرائیلی بر انتخابات و «نزا» متمرکز شدهاند، خشونت در کرانه باختری ادامه دارد.
خبرگزاری وفا (WAFA)، خبرگزاری رسمی فلسطین، گزارش داد که صبح سهشنبه، دهها شهرکنشین اسرائیلی با حمایت یک نیروی نظامی بزرگ، به شهر سیلواد در شمال شرق رامالله حمله کردند و دهها رأس دام متعلق به سه شهروند را دزدیدند. آنها همچنین اموال داخل چندین خانه را تخریب کردند. منابع محلی گفتند که ساکنان سیلواد با شهرکنشینان مقابله کردند و آنها را مجبور به ترک شهر کردند.
در حادثهای دیگر، بیش از ۲۰۰ شهرکنشین به شهر المزرعه الشرقیة در شرق رامالله حمله کردند و به خودروها و خانههای شهروندان خسارت زدند. هاآرتس گزارش داد که شهرکنشینان به تیم خبری این روزنامه نیز حمله کرده و جاده منتهی به خانه یک خانواده فلسطینی را مسدود کردند. خبرگزاری آناتولی نیز گزارش داد که نیروهای اسرائیلی در شهرهای مختلف کرانه باختری یورش برده و فلسطینیها را بازداشت کردهاند — از جمله یک مرد ۸۶ ساله و دخترش.
نکته قابل تأمل: این اخبار در هاآرتس و وفا منتشر شدهاند. اما در اسرائیل هیوم، یدیعوت آحارونوت، کانال ۱۴ و کانال ۷ — که میلیونها اسرائیلی آنها را میخوانند و تماشا میکنند — هیچ اشارهای به این حملات نشده است. در این رسانهها، کرانه باختری یا غایب است، یا بهعنوان «منطقهای که ارتش در آن با تروریسم میجنگد» معرفی میشود. خشونت شهرکنشینان — که بر اساس آمار سازمان ملل، در سال ۲۰۲۶ به بالاترین سطح خود رسیده — در این رسانهها «نامرئی» است.
۵. مسجد الاقصی: رکوردشکنی در سکوت
یکی از مهمترین اخبار امروز که در رسانههای اصلی اسرائیل تقریباً نادیده گرفته شده، مربوط به مسجد الاقصی است. عرب۴۸ گزارش داد که در طول یوم کیپور (روز کفاره) — مقدسترین روز سال در تقویم یهودی — ۱,۶۷۸ شهرکنشین اسرائیلی به مسجد الاقصی «یورش بردند.» این بالاترین رقم ثبتشده تاکنون است. یورشها در روز یکشنبه (۹۹۲ نفر) و دوشنبه (۶۸۶ نفر) انجام شد. گزارشها حاکی است که یورشکنندگان در محوطه مسجد، مراسم علنی تلمودی، رقص و سجده برگزار کردند.
نتانیاهو و همسرش سارا نیز در طول یوم کیپور از تونلهای زیر مسجد الاقصی بازدید کردند — بازدیدی که در شبکههای اجتماعی خشم فلسطینیها و جهان عرب را برانگیخت. عربستان سعودی این بازدید را «نقض آشکار» قوانین بینالمللی خواند.
۶. اقتصاد: رشد در سایه جنگ
در حالی که جنگ ادامه دارد، بانک مرکزی اسرائیل در تاریخ ۲ سپتامبر نرخ بهره را به ۳.۲۵ درصد کاهش داد — سومین کاهش متوالی. گلوبس گزارش داد که استاندار بانک مرکزی، امیر یارون، در اظهاراتی پس از این تصمیم، لحنی نسبتاً ملایم داشته و رشد اقتصادی را «متوسط» توصیف کرده است.
صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده که اقتصاد اسرائیل در سال ۲۰۲۶ رشد ۳.۲ درصدی را تجربه کند، در حالی که کالکالیست گزارش داد که کسری بودجه دولت در هشت ماه اول سال به ۳.۲ درصد کاهش یافته است. با این حال، رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که ارتش با کسری ۲۵ میلیارد شیکلی در بودجه دفاعی مواجه است و بیم آن میرود که کاهش ۴۰ میلیارد شیکلی بودجه دفاعی، آمادگی ارتش و تجهیزات سربازان را تحت تأثیر قرار دهد.
نکته قابل تأمل: در گزارشهای اقتصادی رسانههای اسرائیل، تقریباً هیچ اشارهای به هزینههای انسانی جنگ نمیشود. گلوبس و کالکالیست — که بهعنوان رسانههای اقتصادی شناخته میشوند — از «رشد ۳.۲ درصدی» و «کاهش کسری بودجه» مینویسند، اما از افزایش نرخ فقر، بیکاری پنهان، فرسایش سرمایه اجتماعی و مهاجرت معکوس — که همگی از پیامدهای جنگ هستند — هیچ نمیگویند. گادی آیزنکوت در یکی از سخنرانیهای انتخاباتی خود گفته بود: «جنگ، فقط با گلوله تمام نمیشود. با اقتصاد، با آموزش، با سلامت روان هم تمام میشود.» اما این جمله، در رسانههای اقتصادی اسرائیل، بازتاب نیافته است.
۷. رسانهها: دو اسرائیل، دو واقعیت
آنچه امروز در رسانههای اسرائیل میبینیم، تصویری است از یک جامعه عمیقاً دوقطبی. در یک سو، هاآرتس — که خود را «روزنامه لیبرال اسرائیل» میداند — در تحلیلی مینویسد که «اسرائیل در غزه جنایات جنگی مرتکب شده است.» در سوی دیگر، اسرائیل هیوم — که به میریام ادلسون تعلق دارد — در گزارشهای خود بر «تهدید ایران»، «لزوم اتحاد راست» و «پیروزیهای ارتش» تأکید میکند.
یدیعوت آحارونوت، پرشمارگانترین روزنامه اسرائیل، در میانه این دو قطب قرار میگیرد: نه کاملاً منتقد دولت، نه کاملاً حامی آن. این روزنامه در گزارش امروز خود از انتخابات، بر «۷۲ ساعت سرنوشتساز» و ضرورت اتحاد احزاب کوچک تأکید کرده — بدون آنکه موضع صریحی درباره نتانیاهو یا آیزنکوت بگیرد. این، استراتژی «بیطرفی محتاطانه» است — استراتژیای که در آن، روزنامه میکوشد هم مخاطبان راست را حفظ کند، هم مخاطبان میانهرو.
گلوبس و کالکالیست — رسانههای اقتصادی — در گزارشهای خود بر رشد ۳.۲ درصدی، کاهش نرخ بهره و کسری بودجه تمرکز کردهاند — بدون پرداختن به هزینههای انسانی و اجتماعی جنگ. کانال ۷ — وابسته به صهیونیسم مذهبی — و کانال ۱۴ — نزدیک به نتانیاهو — تصویری کاملاً متفاوت ارائه میدهند: تصویری که در آن، اسرائیل قربانی است، ایران تهدید وجودی است، و هر کسی که این روایت را به چالش بکشد، «خائن» است.
در این میان، عین هاشویعیت (چشم هفتم)، نهاد نظارتی بر رسانههای اسرائیل، در گزارشی که امروز منتشر کرد، از «جهش در تحریک به خشونت و فراخوانها برای ارتکاب جنایات جنگی» خبر داد و هشدار داد که این گفتمان «برای اهداف سیاسی، بهعنوان بخشی از کمپین انتخاباتی ائتلاف نتانیاهو، مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.»