در آستانهٔ انتخابات کنست بیستوششم، رسانههای اسرائیلی تصویری از یک بحران چندلایه ترسیم میکنند: بنبست سیاسی، انفجار اجتماعی، فشار اقتصادی و فرسایش اعتماد نهادی.
۱. آیزنکوت و شروط چهارگانه برای دولت آینده
آیزنکوت ساختار دولت آینده را تشریح کرد و قاطعانه «دولت چرخشی» را رد کرد و گفت: «من یک نخستوزیر میبینم که مردم او را انتخاب و تعیین میکنند، برنامهکاری چهارساله ارائه میدهد و چهار سال نخستوزیر میماند.» او افزود که این اصل را از زمانی که حزبش تنها ۶ کرسی داشت مطرح کرده بود: «بیایید یک قاعدهٔ روشن وضع کنیم: رهبر بزرگترین حزب، نامزد نخستوزیری است.»
او چهار شرط برای احزابی که میخواهند در دولت تحت رهبری او مشارکت کنند تعیین کرد: به رسمیت شناختن اسرائیل بهعنوان یک دولت یهودی و دموکراتیک، پذیرش ارزشهای اعلامیهٔ استقلال، پذیرش الزام خدمت سربازی برای همه، و به رسمیت شناختن حماس بهعنوان یک سازمان تروریستی که باید نابود شود. شرط چهارم بهویژه قابل توجه است، زیرا آیزنکوت را همزمان با احزاب عربی (که حماس را به رسمیت نمیشناسند) و هم با احزاب حریدی (که خدمت سربازی را نمیپذیرند) در تنش قرار میدهد.
۲. درون لیکود: فکر کردن به پایان دوران نتانیاهو
معاریو گزارش داد که در داخل حزب لیکود، بحثهایی دربارهٔ سناریوهای احتمالی در صورت عدم کسب ۶۱ کرسی توسط هیچ اردوگاه در جریان است. از جمله ایدههای مطرحشده، دولت چرخشی بین نتانیاهو و آیزنکوت یا انتقال نتانیاهو به سمت ریاست دولت در چارچوب یک توافق سیاسی گستردهتر است. این گزارش نشان میدهد که حتی در درون لیکود، برخی آمادهاند تا به پایان دوران نتانیاهو بهعنوان نخستوزیر فکر کنند.
۳. بنی گانتس و فراخوان برای «دولت گسترده»
بنی گانتس، رئیس حزب «کاحول-لاوان» و وزیر دفاع سابق، در ۲۶ سپتامبر در ستونی برای جروزالمپست خواستار تشکیل یک دولت گسترده و میانهروی صهیونیستی شد که نمایندگان مسئول راست و چپ را گرد هم آورد و به گروههای سیاسی رادیکال وابسته نباشد. او چالشهای اصلی کشور را شکاف داخلی، تضعیف موقعیت بینالمللی اسرائیل، رشد یهودستیزی و تضعیف روابط با جوامع یهودی خارج از کشور برشمرد.
گانتس بهطور مشخص به خطر ایتمار بن گویر، وزیر امنیت ملی، اشاره کرد و گفت لفاظی و مواضع رادیکال او «میتواند به موقعیت بینالمللی اسرائیل آسیب بزند، حتی اگر به سیاست رسمی دولت تبدیل نشود». او هشدار داد که نظام سیاسی اسرائیل به اقلیتهای رادیکال نفوذی بیش از سطح حمایت عمومیشان میدهد. گانتس همچنین به هشدار برنی سندرز، نمایندهٔ دموکرات از کالیفرنیا، دربارهٔ تضعیف حمایت از اسرائیل در آمریکا اشاره کرد.
۴. انفجار انتخاباتی: رد صلاحیت احزاب عربی
در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، کمیتهٔ مرکزی انتخابات اسرائیل با اکثریت آرا تصمیم گرفت تمام احزاب عربی را از انتخابات کنست بیستوششم حذف کند. این تصمیم شامل «القائمة المشتركة» (ائتلاف هداش-تعل-بلد)، «القائمة الموحدة» به رهبری منصور عباس، سامی ابو شحاده رئیس حزب بلد، و عوفر کاسیف نمایندهٔ کنست از هداش بود. این نخستین بار در چند دههٔ گذشته است که رئیس کمیتهٔ مرکزی انتخابات (قاضی نوام سولبرگ) از رأی ممتنع خودداری کرده و به نفع رد صلاحیت رأی داده است.
سولبرگ گفت: «من فکر کردم مناسب است از پیشینیان خود پیروی کنم و بیطرفی خود را حفظ کنم. اما در کنار مسائل جدی که دربارهٔ ابو شحاده گفته شد، در اظهارات او پاسخی نیافتم که رضایتبخش تلقی شود.»
۵. واکنش هاآرتس: تسلیم به حکومت کاهانیسم
هاآرتس در سرمقالهای تند، این تصمیم را «سند تسلیم به حکومت کاهانیسم» توصیف کرد و نوشت: «هم رد صلاحیت و هم نفرتی که برانگیخت، سندی از تسلیم به حکومت کاهانیسم و انعکاسی از اطاعت از قواعد آن است.» این روزنامه مِئیر کاهانه، خاخام افراطی اسرائیلی-آمریکایی که ایدئولوژی فاشیستی کاهانیسم را بنیان گذاشت، بهعنوان «پدر معنوی جریانهای صهیونیستی-مذهبی افراطی فعال در اسرائیل امروز» معرفی کرد.
هاآرتس افزود: «این سیاست توسط نخستوزیر بنیامین نتانیاهو تشویق و تغذیه میشود که از آن سرمایهٔ سیاسی میبرد.» این روزنامه تأکید کرد: بزرگترین دستاورد نتانیاهو که از نظر سیاسی به او سود میرساند، این بوده است که حتی اپوزیسیون نیز صدای عرب را مجرمانه تلقی کند.
۶. عوفر کاسیف: صدای فلسطینیها میتواند بازی را تغییر دهد
عوفر کاسیف، نمایندهٔ کنست از حزب هداش که نامزدیاش رد شده، در گفتگو با آناتولی در ۲۶ سپتامبر گفت: «همه میفهمند که عامل تغییردهندهٔ بازی، رأی فلسطینیها است — شهروندان فلسطینی اسرائیل، نه سرزمینهای اشغالی. بیست درصد شهروندان اسرائیل، عرب فلسطینی هستند.» او افزود که نتانیاهو «یک بیمار روانی مجرم است که فقط به خودش اهمیت میدهد» و «همه باید بفهمند که نتانیاهو باید برود.» کاسیف هشدار داد که اگر نتانیاهو و دولتش باقی بمانند، «ممکن است به یک خونریزی وحشتناک منجر شود که هرگز تجربه نکردهایم، حتی در هفتم اکتبر و پس از آن.»
کاسیف دربارهٔ احتمال لغو تصمیمات رد صلاحیت توسط دیوان عالی گفت: «کاملاً روشن است که همهٔ این رد صلاحیتها، شاید به جز یکی، توسط دادگاه لغو خواهند شد.»
۷. تظاهرات در تلآویو: نه به جنگ ابدی
در ۲۶ سپتامبر، صدها معترض اسرائیلی در میدان هایما در تلآویو تجمع کردند و علیه دولت نتانیاهو شعار دادند و خواستار پایان همهٔ جنگهای اسرائیل در خاورمیانه شدند. این تظاهرات با عنوان «نه به جنگ ابدی دولت کاهانیست، بله به صلح عادلانه و امنیت برای مردمان منطقه» در حدود بیست نقطه از جمله قدس، حیفا و تلآویو برگزار شد و پلیس ۲۲ معترض را بازداشت کرد. همچنین یک تظاهرات جداگانه در تلآویو علیه خشونت شهرکنشینان در کرانهٔ باختری برگزار شد.
۸. توقف بازداشت حریدیها: محاسبهٔ انتخاباتی
هاآرتس در ۲۶ سپتامبر گزارش داد که ارتش اسرائیل تصمیم گرفته بازداشت حریدیها را که به دلیل تخلف از دستورات خدمت سربازی تحت تعقیب بودند، متوقف کند. ارتش این تصمیم را به «ملاحظات عملیاتی» نسبت داد، اما منابع پلیس به هاآرتس گفتند که «هیچ برنامهای برای بازداشت آنها در آیندهٔ نزدیک وجود ندارد». حدود ۸۰ هزار مرد حریدی بین ۱۸ تا ۴۲ سال واجد شرایط خدمت سربازی هستند و نامنویسی نکردهاند.
حریدیها حدود ۱۳ درصد از جمعیت ۱۰ میلیون نفری اسرائیل را تشکیل میدهند و به دلیل اختصاص زندگی خود به مطالعهٔ تورات، با خدمت سربازی مخالفت میکنند. این تصمیم ارتش پیش از انتخابات اتخاذ شد و نشاندهندهٔ محاسبهٔ دقیق سیاسی برای جلوگیری از شعلهور شدن اعتراضات حریدی در آستانهٔ انتخابات است.
۹. اقتصاد در فشار: از قیمت بنزین تا بحران مسکن
دادههای اقتصادی منتشرشده در ۲۶ سپتامبر نشان داد که قیمت سوخت در اسرائیل به بالاترین سطح خود در ۱۴ سال گذشته رسیده است. قیمت هر لیتر بنزین ۹۵ اکتان در پمپهای سلفسرویس به ۸.۲۵ شکل رسید که افزایش ۱۶ اگورا نسبت به ماه گذشته را نشان میدهد. هزینهٔ سرویس کامل نیز با افزودن ۲۶ اگورا به ازای هر لیتر، به ۸.۵۱ شکل رسید.
بانک مرکزی اسرائیل در اول سپتامبر نرخ بهره را به ۳.۲۵ درصد کاهش داد. تورم در محدودهٔ هدف ۱ تا ۳ درصد قرار داشت و فعالیت اقتصادی در سهماههٔ دوم با ۱۵.۰۴ درصد رشد سالانه، سریعترین سرعت در بیش از دو سال را ثبت کرد. با این حال، حساب جاری برای دومین فصل متوالی به کسری رسید.
قیمت مسکن در تلآویو و حومهٔ آن طی سال گذشته حدود ۱۸ درصد افزایش یافته و متوسط قیمت یک آپارتمان سهخوابه در مرکز کشور از ۲.۸ میلیون شکل فراتر رفته است. مهاجرت معکوس از اسرائیل در نیمهٔ اول ۲۰۲۶ حدود ۲۳ درصد افزایش یافته و بیش از ۲۳ هزار اسرائیلی کشور را ترک کردهاند.
۱۰. رسوایی نظارتی و بحران اعتماد نهادی
در ۲۶ سپتامبر، هاآرتس افشا کرد که یوناتان اوریش، مشاور رسانهای نتانیاهو، با استفاده از مدل هوش مصنوعی «کلود» سیستمی ساخته بود که هر ۹۰ ثانیه یکبار حدود ۵۰ منبع خبری را اسکن میکرد و اخبار مربوط به نتانیاهو و همسرش سارا را از طریق واتساپ به دو گروه مجزا اطلاع میداد. نسخهٔ فعلی از اول سپتامبر بدون وقفه کار کرده و بیش از ۱۹ هزار اسکن انجام داده بود.
در ۲۵ سپتامبر، گالی بهاراو-مبارا، دادستان کل اسرائیل، از دیوان عالی خواست تا قانون رسانهای گستردهٔ وزیر ارتباطات شلومو کارخی را متوقف کند و «نقصهای حقوقی جدی» آن را مطرح کرد.
رام بن باراک، نمایندهٔ کنست از حزب «یش عتید»، در ۲۶ سپتامبر در توییتی تند، نتانیاهو را به «تخریب دولت» و «فروپاشی سیستمهای حیاتی» متهم کرد. او نوشت: «بیبی مسئول تخریب دولت و فروپاشی نظام آموزشی و فروپاشی وضعیت جادهها و زیرساختها و مهاجرت هزاران پزشک و دانشگاهی است.»
جمعبندی
در چهارم مهر، سه نشانهٔ ساختاری در اسرائیل آشکار شده است: نخست، فراخوان گانتس برای «دولت گستردهٔ میانهرو» و رد قاطع آیزنکوت نسبت به «دولت چرخشی»، نشاندهندهٔ بنبست ساختاری در اردوگاه تغییر است. این شکاف، در حالی که اردوگاه نتانیاهو نیز به ۴۹ کرسی سقوط کرده، فلج سیاسی را به محتملترین سناریوی پس از انتخابات تبدیل میکند.
دوم، اتهام «تخریب دولت» از درون کنست و هشدار دربارهٔ «پایان تاریخی» اسرائیل، نشان میدهد که گفتمان سیاسی اسرائیل از منازعه بر سر موجودیت تغییر کرده است. در این فضا، رسانههای اسرائیلی — حتی آنهایی که معمولاً از دولت حمایت میکنند — به سنگینترین منتقدان تبدیل شدهاند.