بر اساس گزارشها، چندین کشور از روز چهارشنبه محدودیتهایی را برای فعالیت خطوط هوایی ایران در فرودگاههای خود اعمال کرده اند. این اقدامات از ممنوعیت کامل تا تعلیق پروازهای شرکتهای هواپیمایی خاص یا مقاصد مشخص را شامل میشود.
این محدودیت ها پس از آن اعمال شد که دولت «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور آمریکا، در اوایل همین ماه، کل بخش هوانوردی ایران را تحت تحریم قرار داد و تهدید کرد که فرودگاه ها و شرکتهای خارجی در صورت ادامه ارائه خدمات به خطوط هوایی ایران، با جریمه مواجه خواهند شد.
«اسکات بسنت»، وزیر خزانه داری آمریکا، این هفته هشدار داد که خطوط هوایی ایران از تاریخ ۲۳ سپتامبر (اول مهر) برای فعالیت بینالمللی با مشکل مواجه خواهند شد، چرا که واشنگتن شرکتهای خارجی ارائهدهنده خدمات ضروری به آنها را هدف قرار داده است.
بسنت در گفتوگو با شبکه خبری «سیانبیسی» گفت: «اگر فرود بیایند، نمیتوانید به آنها سوخت بدهید، نمیتوانید خدمات فرودگاهی ارائه دهید، نمیتوانید بلیتهایشان را بفروشید، در غیر این صورت از سیستم دلاری حذف خواهید شد.»
ایران ۲۷ شرکت هواپیمایی دارد که بیشتر آنها پروازهای داخلی انجام میدهند. «هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران» (هما) بهعنوان شرکت هواپیمایی پرچمدار و «ماهان ایر» بهعنوان شرکت خصوصی، از جمله اپراتورهای اصلی بینالمللی این کشور هستند که بهویژه به کشورهای همسایه و همچنین روسیه و چین پرواز میکنند.
چرا خطوط هوایی ایران ممنوع شده اند؟
این محدودیت ها ناشی از تصمیم واشنگتن برای هدف قرار دادن کل بخش هوانوردی ایران است. بر اساس این اقدامات، شرکتهای خارجی که به خطوط هوایی ایران خدمات ارائه می دهند، در معرض خطر تحریم های ثانویه آمریکا قرار می گیرند.
این موارد بهطور بالقوه شامل فرودگاههایی است که اجازه فرود به هواپیماهای ایرانی را می دهند، شرکتهایی که به آنها سوخت می رسانند و کسب وکارهایی که بلیت خطوط هوایی ایران را می فروشند.
تهدید از دست دادن دسترسی به سیستم مالی مبتنی بر دلار، فشار قابل توجهی بر فرودگاه ها و شرکتهای هواپیمایی خارجی وارد میکند تا همکاری با خطوط هوایی ایران را متوقف کنند، حتی در مواردی که دولت هایشان مستقیماً پروازهای ایران را ممنوع نکرده اند.
این محدودیت ها در شرایطی اعمال میشود که ارتباطات هوانوردی بین المللی ایران به شدت در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه این کشور مختل شده است.
ایران اندکی پس از آغاز جنگ در اواخر فوریه، حریم هوایی خود را بهطور کامل بست. با کاهش درگیری ها، پروازها به تدریج از سر گرفته شد، اما خطوط هوایی ایران همچنان تنها شرکتهای هواپیمایی فعال در ارائه خدمات بین المللی به و از این کشور هستند. بنابراین، تحریم های جدید میتواند گزینههای پیش روی ایرانیانی که قصد سفر به خارج یا بازگشت به کشور را دارند، بیشتر کاهش دهد.
کدام کشورها پروازهای ایران را محدود کرده اند؟
بر اساس گزارش رسانه های ایرانی، امارات متحده عربی روز چهارشنبه تمام پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایران را به حالت تعلیق درآورد.
خبرگزاری «ایسنا» روز پنجشنبه اعلام کرد: «تمام پروازهای خطوط هوایی ایران به امارات متحده عربی از نیمهشب لغو شده است.»
آذربایجان نیز اوایل همین هفته این اقدام را انجام داد و شرکت «هواپیمایی آذربایجان» اعلام کرد پروازهای اپراتورهای ایرانی از ۲۲ سپتامبر به حالت تعلیق درآمده است. این شرکت هواپیمایی به نقل از خبرگزاری «اسپوتنیک» روسیه گفت: «بهدلیل بسته جدید تحریم های اعمالشده توسط ایالات متحده علیه ایران، بهویژه تحریم های اعمالشده بر بخش هوانوردی، تصمیم گرفته شده است که پروازهای خطوط هوایی ایران از ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ به حالت تعلیق درآید.»
گرجستان نیز روز دوشنبه اپراتورهای ایرانی را ممنوع کرد.
توقف پروازهای ماهان ایر به ترکیه
ترکیه نیز تحت تأثیر قرار گرفته است، هرچند اقدامی که تاکنون گزارش شده، محدودتر است. شرکت هواپیمایی ایرانی «ماهان ایر» اعلام کرد که پروازهای خود به ترکیه را به درخواست آنکارا به حالت تعلیق درآورده است.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران روز چهارشنبه اعلام کرد که سایر خدمات بینالمللی، از جمله پروازها به استانبول، طبق برنامه ادامه دارند؛ موضوعی که نشان میدهد محدودیت های ترکیه در حال حاضر به ممنوعیت کامل تمام خطوط هوایی ایران منجر نشده است.
توقف پروازهای ایران در تمام چهار فرودگاه عراق
تمام چهار فرودگاه عراق که پیشتر پروازهایی به و از ایران داشتند، اکنون این پروازها را متوقف کرده اند و بدین ترتیب محدودیتهایی که ابتدا در بغداد اعمال شده بود، بهطور قابل توجهی گسترش یافته است.
دو منبع به رویترز گفتند که فرودگاههای اربیل و سلیمانیه از روز جمعه پروازهای ایران را متوقف کردند، در حالی که خبرگزاری دولتی عراق بهطور جداگانه گزارش داد که فرودگاه بینالمللی نجف نیز خدمات خود را متوقف کرده است.
فرودگاه نجف اعلام کرد که تمام پروازهای ورودی از ایران و خروجی به سمت ایران از ساعت ۲ بامداد روز جمعه تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق در خواهد آمد. این اقدامات پس از تصمیم عراق برای توقف پروازهای ایران در فرودگاه بین المللی بغداد از روز چهارشنبه صورت گرفت.
مقامات عراق در ابتدا درباره تغییر مسیر پروازهای ایران از بغداد به نجف بحث کرده بودند، اما تعلیق روز جمعه به این معناست که پروازها به و از ایران اکنون در چهار فرودگاه بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه—تنها فرودگاههای عراق که این پروازها در آنها انجام میشد—متوقف شده است.
عراق بازار مهمی برای خطوط هوایی ایران است که زائران ایرانی را به اماکن مذهبی شیعیان در این کشور و مسافران عراقی را در جهت مخالف جابه جا میکنند. آژانسهای مسافرتی در حال بررسی گسترش حمل ونقل زمینی بین دو کشور برای جبران پروازهای ازدسترفته هستند.
لغو پروازهای تهران–مسقط
بر اساس اعلام سازمان هواپیمایی کشوری ایران، پروازهای بین تهران و عمان نیز از روز چهارشنبه لغو شده است. یک سخنگوی هوانوردی ایران گفت که مسافران ایرانی «در حال حاضر اجازه ورود به فرودگاه عمان را ندارند» و افزود که رایزنیها در این زمینه در جریان است.
به نظر میرسد محدودیت های عمان به ممنوعیت کامل تمام خطوط هوایی ایران منجر نشده است؛ موضوعی که این اقدامات را از ممنوعیت های گسترده تر اعمالشده توسط گرجستان و آذربایجان متمایز میکند.
نویسنده: سارا خلیل
منبع: The New Arab