منبع: Middle East Eye
در مجموعه‌ای از حملات هدفمند در جریان بمباران ادامه‌دار غزه، ارتش اسرائیل ده‌ها مسجد، از جمله مسجد نمادین العمری را که به دلیل اهمیت تاریخی و باستان‌شناختی شهرت داشت، ویران کرد.
این ویرانی فلسطینیان، چه در غزه و چه در سراسر جهان دور از وطن، را در سوگ از دست دادن مسجدی با میراثی منحصربه‌فرد فرو برده است.
از ۷ اکتبر، نیروهای اسرائیلی بیش از ۳۰۰ مسجد و سه کلیسا را به‌طور کامل یا جزئی ویران کرده‌اند. در نتیجه، محله‌های آسیب‌دیده اکنون هنگام نماز با خلأیی روبه‌رو هستند و ندای روح‌نواز اذان را که زمانی در سراسر شهر طنین می‌انداخت، دیگر نمی‌شنوند.
خالد ابوجامع، ساکن ۲۵ ساله شهر جنوبی خان‌یونس، گفت: «به دلیل ویرانی کامل منطقه شرقی شهر، از جمله مساجد، دیگر در محله‌مان صدای اذان را نمی‌شنویم. ساکنان اینجا حالا از طریق تلفن‌هایشان به اذان گوش می‌دهند. این جنگ با هیچ‌چیزی که پیش از این تجربه کرده‌ایم قابل مقایسه نیست. مساجد، که نماد ایمان ما هستند، بدون هیچ تمایزی هدف قرار گرفته‌اند.»
ابوجامع در یادآوری خاطرات ارزشمند مرتبط با مسجد العمری، بر نقش مرکزی آن در زندگی روزمره تأکید کرد. او به MEE گفت: «خاطرات زیبایی از مسجد داریم. هر روز آنجا نماز می‌خواندیم، نمازهای رمضان و عید را به جا می‌آوردیم، قرآن می‌خواندیم و به‌عنوان دوستان یکدیگر را می‌دیدیم.»
قلب جامعه
ابوجامع اشاره کرد که مساجد از دوران کودکی عمیقاً در تار و پود زندگی آنها تنیده شده‌اند. او توضیح داد که اذان صبح، نقش زنگ بیدارباش آنها را دارد و مسجد برای هر کسی که به دنبال پیدا کردن خانه‌اش باشد، همچون نشانه‌ای راهنما عمل می‌کند.
او گفت مسجد چیزی فراتر از یک ساختمان ساده است؛ مسجد «قلب جامعه» را نمایندگی می‌کند.
ابوجامع تأکید کرد که بازسازی محله‌شان پیوندی نزدیک با بازسازی مساجد دارد، زیرا این مکان‌ها موضوعی فرعی نیستند، بلکه بنیان اصلی زندگی آنها به شمار می‌روند.
مسجد جامع عمری در دوران خلافت عمر بن خطاب بنا شد. این بنا ابتدا یک معبد رومی و بعد کلیسا بود و پس از فتح اسلامی به بزرگ‌ترین مسجد تبدیل شد. این مسجد در شهر قدیم غزه، نزدیک میدان فلسطین، قرار دارد و مساحتی برابر با ۴۱۰۰ متر مربع دارد؛ حیاط آن نیز ۱۱۹۰ متر مربع است و بیش از ۳۰۰۰ نمازگزار را در خود جای می‌دهد.
سعید لباد، اهل غزه، با تأسف گفت: «هرگز فکر نمی‌کردم این جنگ مساجد را ویران کند.» این مرد ۴۵ ساله اکنون در ترکیه زندگی می‌کند، اما خانواده‌اش نزدیک مسجد العمری در محله شجاعیه شهر غزه ساکن‌اند.
او گفت: «در همه نمازها آنجا نماز می‌خواندم. مکانی باستانی و عزیز بود که فرزندانم دوستش داشتند. با خودم می‌پرسم چرا آن را ویران کردند؛ آیا مسجد برای اشغالگران تهدید محسوب می‌شود؟»
او افزود که ده‌ها مسجد دیگر، مانند مسجد الحسینه در نزدیکی بندر غزه، نیز با خاک یکسان شده‌اند. «این مساجد خاطرات ما را در خود دارند، به‌ویژه در ماه رمضان. این جنگ همه‌چیز را نابود کرد. امیدوارم پس از جنگ غزه بازسازی شود، بتوانم آن لحظه‌های زیبا را دوباره تجربه کنم و همراه خانواده‌ام به این مکان‌ها برگردم.»
هدف قرار گرفتن مداوم مساجد در غزه باعث شده بسیاری از فلسطینیان باور کنند حتی هنگام نماز نیز در امان نیستند. با وجود این ترس، شمار قابل توجهی حاضر نیستند رفتن به مسجد را متوقف کنند و با این کار مقاومت خود را در برابر حملات نشان می‌دهند.
خالد اسلیم، ۳۰ ساله، اهل خان‌یونس، می‌گوید: «برای رفتن به مسجد تردید نخواهم کرد. اگر همان‌جا بمیرم، پایان زیبایی برای زندگی‌ام خواهد بود. مساجد خطری ندارند. آنها را بازسازی خواهیم کرد و از میان آوار، ندای اذان را دوباره بلند خواهیم کرد. صحنه‌های قرآن‌هایی که زیر آوار پاره و سوخته‌اند دردناک است و بی‌عدالتی‌ای را که غزه با آن روبه‌روست بازتاب می‌دهد.»
وزارت گردشگری و آثار باستانی، ویرانی مسجد عمری را بخشی از طرح اسرائیل برای محو میراث فلسطینی دانست و آن را محکوم کرد. این وزارتخانه گفت این اقدام ناقض معاهدات بین‌المللی، از جمله کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷، کنوانسیون چهارم ژنو ۱۹۴۹ و کنوانسیون‌های یونسکو درباره حفاظت از اموال فرهنگی است.
این وزارتخانه به ریشه‌های تاریخی مسجد اشاره کرد که به یک صومعه بیزانسی در قرن پنجم میلادی بازمی‌گردد. آن را «جنایتی علیه میراث فرهنگی مردم فلسطین» دانست که نماد پیوند آنان با سرزمین است.
این وزارتخانه همچنین به اقدامات اسرائیلی دیگری اشاره کرد، از جمله ویرانی مکان‌های باستان‌شناختی مانند بندر قدیمی غزه، کلیسای پورفیریوس، مسجد جبالیا و شمار زیادی از ساختمان‌ها و موزه‌های تاریخی دیگر.
وزارتخانه با درخواست مداخله بین‌المللی، از یونسکو و جامعه جهانی خواست اسرائیل را وادار کنند «تجاوز خود علیه مردم فلسطین و میراث آنان را متوقف کند» و تأکید کرد چنین اقداماتی «عزم مردم فلسطین برای آزادی و استقلال» را از میان نخواهد برد.
منبع: https://www.middleeasteye.net/news/gaza-war-israel-palestine-silences-historic-mosques